{"id":175168,"date":"2024-07-25T00:00:00","date_gmt":"2024-07-24T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/welke-geneesmiddelen-vermijden-bij-glaucoom\/"},"modified":"2026-04-02T19:09:04","modified_gmt":"2026-04-02T17:09:04","slug":"welke-geneesmiddelen-vermijden-bij-glaucoom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/welke-geneesmiddelen-vermijden-bij-glaucoom\/","title":{"rendered":"Welke geneesmiddelen vermijden bij glaucoom?"},"content":{"rendered":"<div class='summary'>\n<p>De inname van bepaalde geneesmiddelen kan (bij voorbeschikte personen) glaucoom veroorzaken of verergeren&#x002C; en zware gevolgen hebben. In dit artikel bespreken we verschillende geneesmiddelen (niet-exhaustieve lijst) die vermeden moeten worden bij deze aandoening:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>In het geval van open-hoekglaucoom: corticostero&iuml;den<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>In het geval van gesloten-hoekglaucoom:&nbsp; anticholinergica en geneesmiddelen met anticholinerge eigenschappen (sommige psychofarmaca&#x002C; sommige antihistaminica)&#x002C; bepaalde anti-epileptica&#x002C; diuretica en antiparkinsonmiddelen&#x002C; evenals bepaalde nasaal of oculair toegediende sympathicomimetica.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Als er een van die geneesmiddelen wordt voorgeschreven&#x002C; moeten we aandacht besteden aan de risicofactoren van de pati&euml;nt en hem\/haar erop wijzen dat ze alert moeten zijn voor klachten die op glaucoom kunnen wijzen.<br \/> Voorzichtigheid is geboden bij het afleveren van vrij verkrijgbare geneesmiddelen&#x002C; zoals nasale vasoconstrictoren.<\/p>\n<\/p><\/div>\n<h2>Wat is glaucoom?<\/h2>\n<p>Wereldwijd hebben ongeveer 95&nbsp;miljoen mensen glaucoom (zie &ldquo;+ meer info&rdquo;).<br \/> Die aandoening wordt gekenmerkt door een geleidelijk verlies van retinale ganglioncellen en beschadiging van de oogzenuw (vaak als gevolg van een stijging van de intraoculaire druk)&#x002C; die tot een geleidelijk en onomkeerbaar verlies van het gezichtsvermogen leiden.<span class='folia-referentie-nummer'><strong><sup>1<\/sup><\/strong><\/span><\/p>\n<div class='detailed-content'>Het is samen met leeftijdsgebonden maculadegeneratie &eacute;&eacute;n van de belangrijkste oorzaken van blindheid.<br \/> Een verhoogde intraoculaire druk (&gt;21mmHg)<span class='folia-referentie-nummer'><strong><sup>2&#x002C;3<\/sup><\/strong><\/span> is niet hetzelfde als glaucoom. Sommige mensen met een verhoogde intraoculaire druk zullen nooit glaucoom ontwikkelen en omgekeerd heeft de helft van de mensen met een bevestigd glaucoom een normale intraoculaire druk&#x002C; waardoor de diagnose vertraagd gesteld wordt.<span class='folia-referentie-nummer'><strong><sup>1<\/sup><\/strong><\/span><\/div>\n<p>Als glaucoom niet behandeld wordt&#x002C; kan de pati&euml;nt volledig blind worden. Glaucoom kan chronisch zijn en wordt onderverdeeld in <i>open-hoekglaucoom<\/i> (dat het vaakst voorkomt) en <i>gesloten-hoekglaucoom<\/i> (dat minder vaak voorkomt&#x002C; maar over het algemeen een ernstiger verloop kent).<br \/> Bij voorbeschikte personen (zie &ldquo;+ meer info&rdquo;) kan een plotse stijging van de intraoculaire druk een aanval van glaucoom uitlokken. Tekenen waarop artsen moeten letten zijn hoofdpijn&#x002C; misselijkheid&#x002C; hevige pijn in het oog en wazig zicht.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>4<\/sup><\/b><\/span> In dat geval spreken we van een <i>acuut gesloten-hoekglaucoom<\/i>&#x002C; een absoluut noodgeval waarvoor de pati&euml;nt doorverwezen moet worden naar een ziekenhuis.<\/p>\n<div class='detailed-content'>Factoren die het risico op glaucoom verhogen zijn: een gevorderde leeftijd&#x002C; verhoogde intraoculaire druk&#x002C; familiale voorgeschiedenis van glaucoom&#x002C; diabetes&#x002C; hartziekte of hypertensie. De prevalentie van gesloten-hoekglaucoom is hoger bij mensen van Oost-Aziatische afkomst en bij personen met hypermetropie. Myopie is daarentegen een risicofactor voor de ontwikkeling van open-hoekglaucoom.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>3&#x002C;4<\/sup><\/b><\/span><\/div>\n<h2>Te vermijden geneesmiddelen<\/h2>\n<p>Bepaalde geneesmiddelen en bepaalde geneesmiddelenklassen kunnen glaucoom uitlokken of verergeren. Gezien de potentieel ernstige gevolgen is het belangrijk om daar op de hoogte van te zijn&#x002C; zeker wanneer we in acht nemen dat in Europa in 50% van de gevallen van glaucoom geen diagnose gesteld wordt.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>4<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<h3>In het geval van open-hoekglaucoom<\/h3>\n<h4>Corticostero&iuml;den<\/h4>\n<p>Corticostero&iuml;den kunnen een open-hoekglaucoom verergeren of uitlokken. Ze kunnen de afvoer van kamervocht belemmeren&#x002C; waardoor de intraoculaire druk stijgt en de oogzenuw aangetast kan worden&#x002C; wat tot visusverlies kan leiden.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Het effect op de intraoculaire druk hangt af van de anti-inflammatoire <b>sterkte<\/b> van het corticostero&iuml;d&#x002C; de <b>dosis<\/b>&#x002C; de <b>toedieningsweg <\/b>(zo is het risico hoger bij oculaire toediening)<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>5<\/sup><\/b><\/span> en de <b>duur van de behandeling<\/b>.<b><span class='folia-referentie-nummer'><sup>6<\/sup><\/span> <\/b>De verhoging van de intraoculaire druk treedt meestal enkele weken na het begin van de behandeling op&#x002C; maar soms ook later. Over het algemeen is de stijging reversibel&#x002C; behalve bij een behandelingsduur langer dan 1&nbsp;jaar (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3759?folia=3757'>Folia februari 2022<\/a>).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Pati&euml;nten die een <b>langdurige behandeling<\/b> met corticostero&iuml;den krijgen in of rond het oog en pati&euml;nten met <b>risico op glaucoom<\/b>&#x002C; moeten regelmatig een oogarts raadplegen zodat de intraoculaire druk regelmatig kan worden gecontroleerd en eventuele tekenen van glaucoom kunnen worden gedetecteerd (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3759?folia=3757'>Folia februari 2022).<\/a><span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>7<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Als de intraoculaire druk verhoogd is&#x002C; wordt aanbevolen om de behandeling met corticostero&iuml;den stop te zetten.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>3<\/sup><\/b><\/span> Als dat niet mogelijk is&#x002C; wordt aangeraden om een minder sterk corticostero&iuml;d voor te schrijven<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>4<\/sup><\/b><\/span> of de dosis te verlagen.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>8<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3>In het geval van gesloten-hoekglaucoom<\/h3>\n<h4>Anticholinerge geneesmiddelen<\/h4>\n<p>Geneesmiddelen met anticholinerge effecten kunnen mydriase veroorzaken&#x002C; waardoor de hoek tussen de iris en het hoornvlies kleiner wordt en de intraoculaire druk toeneemt (zie Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium&#x002C; <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/1?frag=9990177'>Inl.6.2.3. Anticholinerge ongewenste effecten<\/a>). Voor meerdere geneesmiddelen(klassen) (niet-exhaustieve lijst) vormt gesloten-hoekglaucoom een contra-indicatie of zijn er voorzorgen bij gebruik (meestal na advies van de oogarts).<\/p>\n<p><em><strong>Systemische toediening<\/strong><\/em><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Bepaalde antiparkinsonmiddelen zoals <b>trihexylfenidyl<\/b>&#x002C; <b>biperideen<\/b> en <b>procyclidine<\/b>&#x002C; die gebruikt worden om het beven tegen te gaan. Sommige studies vonden na gebruik van trihexylfenidyl geen stijging van de intraoculaire druk en geen gevallen van acuut gesloten-hoekglaucoom. Er zijn wel gevallen van gesloten-hoekglaucoom gemeld na langdurig gebruik van trihexylfenidyl.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Oxybutinine<\/b> en <b>tolterodine<\/b>&#x002C; twee geneesmiddelen die gebruikt worden bij instabiele blaas. Een prospectieve studie vond geen significante stijging van de intraoculaire druk na 4&nbsp;weken gebruik van oxybutinine of tolterodine.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2 <\/sup><\/b><\/span>In zeldzame gevallen is er wel melding gemaakt van acuut glaucoom na inname van oxybutinine.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>8<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Scopolamine<\/b> en <b>atropine<\/b>&#x002C; die vooral gebruikt worden als premedicatie bij anesthesie.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><em><strong>Niet-systemische toepassing<\/strong><\/em><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Mydriatica (<b>atropine<\/b>&#x002C; <b>cyclopentolaat<\/b> en <b>tropicamide<\/b>)<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2<\/sup><\/b><\/span>&#x002C; die gebruikt worden na oogoperaties&#x002C; in het kader van onderzoeken van de ogen&#x002C; of als behandeling van keratitis en uve&iuml;tis (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/17?frag=15255'>16.3. Mydriatica &#8211; Cycloplegica<\/a>). Het risico op een acuut gesloten-hoekglaucoom lijkt echter laag.<b><span class='folia-referentie-nummer'><sup>3<\/sup><\/span> <\/b><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Glycopyrronium<\/b>&#x002C; een langwerkend anticholinergicum dat via inhalatie gebruikt wordt bij astma en COPD en dat ook gebruikt wordt in de anesthesie (parenteraal)&#x002C; in de dermatologie en als behandeling voor ernstige sialorroe (oraal&#x002C; bij kinderen en adolescenten).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Bepaalde bronchodilatatoren via inhalatie&#x002C; en met name <b>ipratropium<\/b> en <b>tiotropium<\/b>. Er zijn gevallen van glaucoom gemeld bij gebruik van ipratropium in combinatie met salbutamol (b&egrave;ta<sub>2<\/sub>-sympathicomimeticum). Deze combinatie verhoogt het risico op glaucoom. Salbutamol kan inderdaad een lichte mydriase veroorzaken&#x002C; evenals een hogere productie van kamervocht. Tiotropium en ipratropium kunnen het risico op gesloten-hoekglaucoom verhogen als ze in contact komen met de ogen.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>9<\/sup><\/b><\/span> Daarom moeten pati&euml;nten de raad krijgen om bij het gebruik van aerosols een mondstuk te gebruiken in plaats van een masker (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=3525'>4.1. Astma en COPD<\/a>) en is voorzichtigheid geboden als ipratropium samen met salbutamol gebruikt wordt bij risicopati&euml;nten.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2&#x002C; 10&#x002C; 11<\/sup><\/b><\/span> Hetzelfde geldt voor de combinatie van ipratropium en fenoterol.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>12<\/sup><\/b><\/span> Umeclidinium en aclidinium zijn eveneens anticholinerge bronchodilatatoren. Ze moeten eveneens met voorzichtigheid gebruikt worden bij risicopati&euml;nten. Om het risico zoveel mogelijk te beperken&#x002C; moeten we er ook op toezien dat de pati&euml;nt zijn\/haar geneesmiddelen juist gebruikt.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Geneesmiddelen met anticholinerge (antimuscarinerge) eigenschappen<\/h4>\n<p><em><strong>Systemische toediening<\/strong><\/em><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Bepaalde antipsychotica zoals fenothiazines (<b>levomepromazine<\/b> en <b>prothipendyl<\/b>) en <b>clotiapine<\/b>. Voor clotiapine is gesloten-hoekglaucoom een absolute contra-indicatie volgens de SKP.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>13<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Bepaalde sederende H<sub>1<\/sub>-antihistaminica&#x002C; en met name <b>difenhydramine<\/b>&#x002C; <b>dimenhydrinaat<\/b> en <b>meclozine<\/b>&#x002C; die <b>gecontra-indiceerd<\/b> zijn bij glaucoom volgens de SKP&rsquo;s<span class='folia-referentie-nummer'><\/span>.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>14-16<\/sup><\/b><\/span> <b>Hydroxyzine<\/b> mag met voorzichtigheid gebruikt worden volgens de SKP. Als hydroxyzine gelijktijdig gebruikt wordt met andere geneesmiddelen met anticholinerge eigenschappen&#x002C; moet overwogen worden om de dosis van hydroxyzine aan te passen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Bepaalde antidepressiva kunnen glaucoom verergeren. Ze kunnen immers de productie van kamervocht verhogen en mydriase veroorzaken.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2<\/sup><\/b><\/span> Het gaat vooral om de tricyclische antidepressiva (TCA&rsquo;s) en vooral <b>imipramine<\/b> en <b>amitriptyline<\/b> die anticholinerge eigenschappen hebben. British National Formulay (BNF) vermeldt dat TCA&rsquo;s niet geschikt zijn bij oudere personen met glaucoom<span class='folia-referentie-nummer'><\/span>.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>17<\/sup><\/b><\/span><br \/> Er zijn meer studies nodig naar het verband tussen de inname van selectieve serotonine-heropnameremmers (SSRI&rsquo;s) of serotonine- en noradrenaline-heropnameremmers (SNRI&rsquo;s) en het ontstaan van glaucoom&#x002C; vooral om het mogelijke risico van de individuele antidepressiva te bepalen. Bovendien wijzen bepaalde gegevens erop dat langdurig gebruik van SSRI&rsquo;s en SNRI&rsquo;s de intraoculaire druk verlagen&#x002C; en dus tegen glaucoom zouden beschermen<span class='folia-referentie-nummer'><\/span>.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>18<\/sup><\/b><\/span><br \/> Als behandeling nodig is bij voorbeschikte personen&#x002C; gaat de voorkeur volgens de literatuurgegevens dus uit naar SSRI&rsquo;s of SNRI&rsquo;s.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>18 <\/sup><\/b><\/span><br \/> Pati&euml;nten met een risico op glaucoom moeten echter regelmatig op controle gaan bij de oogarts.&nbsp;Paroxetine heeft bijvoorbeeld anticholinerge ongewenste effecten. De SKP van paroxetine vermeldt dat voorzichtigheid geboden is bij het gebruik bij pati&euml;nten met antecedenten van glaucoom.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>19<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Andere geneesmiddelen<\/h4>\n<p><em><strong>Systemische toediening<\/strong><\/em><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>Topiramaat<\/b> is ge&iuml;ndiceerd voor de behandeling van epilepsie en van migraine. Topiramaat kan een loslating van het corpus ciliare veroorzaken&#x002C; wat tot een verdikking van de ooglens en dus tot een vernauwing van de ooghoek leidt. De klachten zouden binnen de 2&nbsp;weken na het begin van de behandeling of na een dosisverhoging optreden<span class='folia-referentie-nummer'><\/span>.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>3<\/sup><\/b><\/span> Uit een case-controlstudie is gebleken dat het risico op vernauwing van de ooghoek 5&nbsp;keer hoger is bij pati&euml;nten jonger dan 50&nbsp;jaar die topiramaat krijgen.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>8<\/sup><\/b><\/span><br \/> De SKP van topiramaat vermeldt dat glaucoom een mogelijk ongewenst effect is en dat stoornissen van het gezichtsveld waargenomen zijn (onafhankelijk van een verhoogde intraoculaire druk). Als die afwijkingen optreden&#x002C; moet overwogen worden om de behandeling met topiramaat stop te zetten.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>20<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Sulfonamiden en afgeleiden zoals <b>chloortalidon<\/b>&#x002C; <b>hydrochloorthiazide<\/b> en <b>sulfamethoxazol + trimethoprim<\/b> kunnen mogelijk ook bijdragen tot het ontstaan van glaucoom&#x002C; maar het risico lijkt laag.<b><span class='folia-referentie-nummer'><sup>2<\/sup><\/span> <\/b>De SKP&rsquo;s van chloorthalidon en hydrochloorthiazide vermelden dat ze voorzichtig gebruikt moeten worden.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>21&#x002C;22<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Bepaalde antiparkinsonmiddelen zoals <strong>levodopa + carbidopa (met of zonder entacapon) <\/strong>of<strong> levodopa + benserazide <\/strong>zijn volgens de SKP&rsquo;s gecontra-indiceerd in het geval van gesloten-hoekglaucoom.<span class='folia-referentie-nummer'><strong><sup>23-25<\/sup><\/strong><\/span><br \/> Glaucoom wordt vermeld als mogelijk&#x002C; zeldzaam&#x002C; ongewenst effect in de bijsluiter van <b>safinamide<\/b>&#x002C; een monoamine-oxidase B-remmer.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>26<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Bepaalde middelen bij ADHD (<strong>atomoxetine&#x002C; lisdexamfetamine<\/strong> en <strong>methylfenidaat<\/strong>) kunnen glaucoom uitlokken of veroorzaken door hun noradrenerge effecten. Ze zijn gecontra-indiceerd in geval van glaucoom.<span class='folia-referentie-note'><span class='folia-referentie-nummer'><b>27-29<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>Oculaire toediening<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>Fenylefrine<\/b>&#x002C; een sympathicomimeticum dat in het oog toegediend wordt tijdens een oftalmologisch onderzoek of bij een oogoperatie die mydriase vereist.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>Nasale toediening<\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>Sympathicomimetica<\/b>: er zijn gevallen van gesloten-hoekglaucoom gemeld na het gebruik van vasoconstrictoren via de neus. Die stoffen kunnen inderdaad de &alpha;<sub>1<\/sub>-adrenerge receptoren ter hoogte van de musculus dilatator pupillae stimuleren. Dat kan aanleiding geven tot mydriase die leidt tot een pupillair blok&#x002C; een vernauwing van de hoek tussen de iris en het hoornvlies en een verhoging van de intraoculaire druk.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>4&#x002C;10&#x002C;11<\/sup><\/b><\/span><br \/> In de SKP&rsquo;s van <b>nafazoline<\/b>&#x002C; <b>xylometazoline<\/b>&#x002C; <b>tramazoline <\/b>en <b>fenylefrine<\/b> wordt gesloten-hoekglaucoom inderdaad vermeld als contra-indicatie.<span class='folia-referentie-note'><span class='folia-referentie-nummer'><b>30-33<\/b><\/span><\/span> In de SKP van <b>oxymetazoline<\/b> wordt aanbevolen om de voordelen af te wegen tegen de risico&rsquo;s alvorens dit middel te gebruiken bij pati&euml;nten met glaucoom.<span class='folia-referentie-note'><span class='folia-referentie-nummer'><b>34<\/b><\/span><\/span><br \/> Fenylefrine is in combinatie met dimetindeen aanwezig in de specialiteit Vibrocil&reg; (nasale toediening) en in combinatie met chloorfenamine in de specialiteit Rhinathiol Antirhinitis&reg; (orale toediening). Ook die combinaties zijn gecontra-indiceerd bij glaucoom.<br \/> <i><u>Aangezien deze producten zonder voorschrift verkrijgbaar zijn in de apotheek&#x002C; is het belangrijk dat apothekers weten dat ze waakzaam moeten zijn als ze die middelen afleveren.<\/u><\/i><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Conclusie<\/h2>\n<p>Er zijn tal van geneesmiddelen die gecontra-indiceerd zijn of waarbij voorzichtigheid geboden is&#x002C; vooral in het geval van gesloten-hoekglaucoom.<br \/> Bij voorschrijven van een geneesmiddel dat glaucoom kan veroorzaken of verergeren&#x002C; moet aandacht besteed worden aan de risicofactoren van de pati&euml;nt (met name de leeftijd en een familiale voorgeschiedenis van glaucoom). Ook moet de pati&euml;nt het advies krijgen om alert te zijn voor symptomen als hoofdpijn&#x002C; oogpijn en\/of wazig zicht. Daarnaast is het belangrijk dat de pati&euml;nt voor zijn aandoening gevolgd wordt door een specialist.<br \/> Bijzondere aandacht is geboden bij afleveren van vrij verkrijgbare geneesmiddelen die glaucoom kunnen veroorzaken of verergeren&#x002C; en die frequent worden gevraagd door pati&euml;nten.<\/p>\n<h2> <b>Specialiteitsnamen:<\/b><\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Trihexylfenidyl: Artane&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=20149'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Biperideen: Akineton&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=20123'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Procyclidine: Kemadrin&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=20131'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Glycopyrronium: Robinul&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/19?frag=21055'>Repertorium<\/a>)&#x002C; Seebri&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=19679'>Repertorium<\/a>)&#x002C; Sialanar&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=8902389'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Glycopyrronium + indacaterol: Ultibro&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=20594'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Glycopyrronium + formoterol + budesonide: Trixeo&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=28613'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Glycopyrronium + formoterol + beclomethason: Trimbow&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=28613'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Glycopyrronium + indacaterol + mometason: Enerzair&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=28613'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Glycopyrronium + neostigmine: Robinul-Neostigmine&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/19?frag=21055'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Ipratropium: Atrovent&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=21105'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Ipratropium + salbutamol: Combivent&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=20602'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Ipratropium + fenoterol: Duovent&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=20602&amp;trade_family=8490'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Tiotropium: Spiriva&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=3657'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Aclidinium: Bretaris&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=20362&amp;trade_family=3624'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Aclidinium + formoterol: Duaklir&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=20594&amp;trade_family=32565'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Umeclidinium: Incruse&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=21287'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Umeclidinium + vilanterol: Anoro&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=20594&amp;trade_family=32565'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Umeclidinium + vilanterol + fluticason: Trelegy&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/5?frag=28613&amp;trade_family=39214'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Oxybutynine: Kentera&reg;&#x002C; Oxybutynin(e)&#x002C; Vesoxx&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/8?frag=6106'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Tolterodine: Detrusitol&reg;&#x002C; Tolterodin(e)&#x002C; Urolina&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/8?frag=6130'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Scopolamine: Scopolamine HBr Sterop&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/19?frag=20990'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Atropine: Alcon Atropine&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/17?frag=15263'>Repertorium<\/a>)&#x002C; Atropinesulfaat Accord&reg;&#x002C; Atropinesulfaat Aguettant&reg;&#x002C; Atropinesulfaat Sterop&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/2?frag=1297'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Cyclopentolaat: Cyclogyl&reg;&#x002C; Minims Cyclopentolaathydrochloride&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/17?frag=15271'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Tropicamide: Monofree Tropicamide&reg;&#x002C; Mydriacyl&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/17?frag=15297'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Levomepromazine: Nozinan&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=20008'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Prothipendyl: Dominal&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=19992'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Clotiapine: Etumine&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=20248'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Difenhydramine: Nustasium&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/13?frag=12401'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Dimenhydrinaat: R Calm Dimenhydrinaat&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/13?frag=12419'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Meclozine: Agyrax&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/13?frag=8901779'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Hydroxyzine: Atarax&reg;(zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/13?frag=12450&amp;view=pvt&amp;vmp_group=16113'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Imipramine: Tofranil&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=16642'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Amitriptyline: Redomex&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=16493'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Topiramaat: Topamax&reg;&#x002C; Topiramaat (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=8797'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Chloortalidon:&nbsp; Hygroton&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/2?frag=422'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Hydrochloorthiazide + b&egrave;tablokker:&nbsp;(zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/2?frag=125'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Hydrochloorthiazide + sartaan:&nbsp;(zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/2?frag=166'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Hydrochloorthiazide + ACE-remmer:&nbsp;(zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/2?frag=141'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Hydrochloorthiazide + sartaan + calciumantagonist:&nbsp;(zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/2?frag=190'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Sulfamethoxazol+trimethoprim (co-trimoxazol): Bactrim&reg;&#x002C; Eusaprim&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/12?frag=10231'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Levodopa + carbidopa: Duodopa&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=8532'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Levodopa + benserazide: Prolopa 125&reg;&#x002C; Prolopa HBS 125&reg;&#x002C; Prolopa 250&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=8524'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Safinamide: Xadago&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=25288'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Atomoxetine&nbsp;: Atemox&eacute;tine Arega&reg; (zie&nbsp;<a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=8326'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Lisdexamfetamine&nbsp;: Elvanse&reg; (zie&nbsp;<a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=8326'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Methylfenidaat&nbsp;: Concerta&reg;&#x002C; Equasym&reg;&#x002C; Medikinet&reg;&#x002C; Methylfenidaat Sandoz&reg;&#x002C; Methylphenidate Viatris&reg;&#x002C; Rilatine&reg; (zie&nbsp;<a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=8326'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Nafazoline: Vasocedine Naphazoline&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=15867'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Xylometazoline: Nasa Rhinathiol&reg;&#x002C; NasaSinutab&reg;&#x002C; Otrivine Tegen Neusverstopping&reg;&#x002C; Rhinivex&reg;&#x002C; Xylomaris&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=15891'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Tramazoline: Rhinospray Verstopte Neus&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=15883'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Oxymetazoline: Nesivine&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=15875'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Fenylefrine&nbsp;+ chloorfenamine: Rhinathiol Antirhinitis&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=15784'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Fenylefrine + dimetindeen: Vibrocil&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/18?frag=15966'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Bronnen<\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1&nbsp;<\/span>Jayaram H&#x002C; Kolko M&#x002C; Friedman DS&#x002C; Gazzard G. Glaucoma: now and beyond. Lancet. 2023 Nov 11;402(10414):1788-1801. doi: 10.1016\/S0140-6736(23)01289-8. Epub 2023 Sep 21. PMID: 37742700.<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>2&nbsp;<\/span>Martindale: The complete drug reference. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>3<\/span>&nbsp;European Glaucoma Society Terminology and Guidelines for Glaucoma&#x002C; 5th Edition. Br J Ophthalmol. 2021 Jun;105(Suppl 1):1-169. doi: 10.1136\/bjophthalmol-2021-egsguidelines. PMID: 34675001.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>4<\/span>&nbsp;Yang MC&#x002C; Lin KY. Drug-induced Acute Angle closure Glaucoma: A Review. J Curr Glaucoma Pract 2019;13(3):104&ndash;109.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>5<\/span>&nbsp;Roberti G&#x002C; Oddone F&#x002C; Agnifili L&#x002C; Katsanos A&#x002C; Michelessi M&#x002C; Mastropasqua L&#x002C; Quaranta L&#x002C; Riva I&#x002C; Tanga L&#x002C; Manni G. Steroid-induced glaucoma: Epidemiology&#x002C; pathophysiology&#x002C; and clinical management. Surv Ophthalmol. 2020 Jul-Aug;65(4):458-472. doi: 10.1016\/j.survophthal.2020.01.002. Epub 2020 Feb 11. PMID: 32057761.<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>6<\/span>&nbsp;Patel PD&#x002C; Kodati B&#x002C; Clark AF. Role of Glucocorticoids and Glucocorticoid Receptors in Glaucoma Pathogenesis. Cells. 2023 Oct 14;12(20):2452. doi: 10.3390\/cells12202452. PMID: 37887296; PMCID: PMC10605158.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>7<\/span>&nbsp;Stein JD&#x002C; Khawaja AP&#x002C; Weizer JS. Glaucoma in Adults-Screening&#x002C; Diagnosis&#x002C; and Management: A Review. JAMA. 2021 Jan 12;325(2):164-174. doi: 10.1001\/jama.2020.21899. PMID: 33433580.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>8<\/span>&nbsp;Wu A&#x002C; Khawaja AP&#x002C; Pasquale LR&#x002C; Stein JD. A review of systemic medications that may modulate the risk of glaucoma. Eye (Lond). 2020 Jan;34(1):12-28. doi: 10.1038\/s41433-019-0603-z. Epub 2019 Oct 8. PMID: 31595027; PMCID: PMC7002596.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>9<\/span>&nbsp;Ipratropium bromide. BNF. Geraadpleegd op 26 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>10<\/span>&nbsp;Masereel M&#x002C; Bonnet S&#x002C; Marchand S. Quels sont les m&eacute;dicaments &agrave; risque de pr&eacute;cipiter un glaucome aigu par fermeture de l&rsquo;angle ? [Drug-induced acute angle closure glaucoma]. Rev Med Liege. 2022 Sep;77(9):516-520. French. PMID: 36082598.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>11&nbsp;<\/span>Dynamed. Angle-closure glaucoma. Etiology and Pathogenesis. Update 18 may 2023. <a href='https:\/\/www-dynamed-com.gateway2.cdlh.be\/condition\/angle-closure-glaucoma#CAUSES__LI_QPH_ZNL_TGB'>https:\/\/www-dynamed-com.gateway2.cdlh.be\/condition\/angle-closure-glaucoma#CAUSES__LI_QPH_ZNL_TGB<\/a>. Geraadpleegd op 2 februari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>12<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Duovent. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>13<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Clotiapine. Geraadpleegd op 31 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>14<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Difenhydramine. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>15<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Dimenhydrinaat. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>16<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Meclozine. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>17<\/span>&nbsp;Antidepressants drugs. BNF. Geraadpleegd op 2 februari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>18<\/span>&nbsp;Ciobanu AM&#x002C; Dionisie V&#x002C; Neagu C&#x002C; Bolog OM&#x002C; Riga S&#x002C; Popa-Velea O. Psychopharmacological Treatment&#x002C; Intraocular Pressure and the Risk of Glaucoma: A Review of Literature. J Clin Med. 2021 Jun 30;10(13):2947. doi: 10.3390\/jcm10132947. PMID: 34209089; PMCID: PMC8269427.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>19<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Paroxetine. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>20<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Topiramaat. Geraadpleegd op 22 maart 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>21<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Chloortalidon. Geraadpleegd op 31 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>22<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Hydrochloorthiazide. Geraadpleegd op 31 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>23<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Levodopa + carbidopa. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>24<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Levodopa + carbidopa + entacapon. Geraadpleegd op 4 juni 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>25<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Levodopa + benserazide. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>26<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Safinamide. Geraadpleegd op 31 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>27<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Atomoxetique. <span class='folia-referentie-tekst'>Geraadpleegd op<\/span> 8 juli 2025.<br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>28<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Lisdexamfetamine. <span class='folia-referentie-tekst'>Geraadpleegd op<\/span> 8 juli 2025.<br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>29<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Methylfenidaat. <span class='folia-referentie-tekst'>Geraadpleegd op<\/span> 8 juli 2025.<\/span><\/span><\/span><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>30<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Nafazoline. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>31<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Xylometazoline. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>32<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Tramazoline. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>33<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Fenylefrine. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>34<\/span>&nbsp;Samenvatting van de Kenmerken van het Product. Oxymetazoline. Geraadpleegd op 30 januari 2024.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De inname van bepaalde geneesmiddelen kan (bij voorbeschikte personen) glaucoom  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20296],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175168","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2024-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177750,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175168\/revisions\/177750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}