{"id":175236,"date":"2023-12-21T00:00:00","date_gmt":"2023-12-20T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/elk-geneesmiddel-op-het-juiste-moment-deel-1-s-ochtends-op-een-lege-maag\/"},"modified":"2026-04-02T19:09:09","modified_gmt":"2026-04-02T17:09:09","slug":"elk-geneesmiddel-op-het-juiste-moment-deel-1-s-ochtends-op-een-lege-maag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/elk-geneesmiddel-op-het-juiste-moment-deel-1-s-ochtends-op-een-lege-maag\/","title":{"rendered":"Elk geneesmiddel op het juiste moment! Deel 1: (\u2019s ochtends) op een lege maag"},"content":{"rendered":"<div class='summary'><strong>Abstract <\/strong><br \/> In dit Folia-artikel bespreken we een aantal geneesmiddelen die &lsquo;s ochtends op een lege maag moeten worden ingenomen. Dit artikel is niet exhaustief&#x002C; het behandelt vaak gebruikte geneesmiddelen.<br \/> We bespreken protonpompinhibitoren (PPI&rsquo;s)&#x002C; ijzer&#x002C; levothyroxine en bisfosfonaten.<\/div>\n<div>&nbsp;<\/div>\n<h2>Protonpompinhibitoren<\/h2>\n<p>Protonpompinhibitoren (PPI&rsquo;s) blokkeren de maagzuursecretie door middel van een onomkeerbare remming van de protonpompen.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Deze geneesmiddelen <b>werken a<\/b><b>lleen wanneer de protonpompen actief zijn<\/b> (na de maaltijd). Het is dus belangrijk om te eten na het nemen van een PPI&#x002C; om de protonpompen te activeren.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>PPI&rsquo;s worden gewoonlijk <b>&rsquo;s ochtends<\/b> genomen&#x002C; omdat de hoeveelheid protonpompen groter is na een langere periode zonder eten.<span class='folia-referentie-note'>1<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Met andere woorden&#x002C; wanneer de PPI&rsquo;s 30 minuten voor het ontbijt worden toegediend&#x002C; worden de protonpompen maximaal geremd.<span class='folia-referentie-note'>2<\/span><\/p>\n<p> Inname op een lege maag wordt dus over het algemeen aanbevolen&#x002C; hoewel een positief effect op de symptomen en het slijmvlies niet duidelijk is. In feite wordt immers enkel de resorptie van sommige PPI&rsquo;s vertraagd indien ze met voedsel worden ingenomen.<br \/> &nbsp;<br \/> Voedsel <b>vertraagt<\/b> echter <b>de resorptie<\/b> en <b>verlaagt de biologische beschikbaarheid van esomeprazol en lansoprazol<\/b>.<br \/> De biologische beschikbaarheid van pantoprazol&#x002C; omeprazol en rabeprazol kan vertraagd zijn&#x002C; maar wordt niet verminderd door inname van voedsel. De totale geresorbeerde hoeveelheid en de maximale plasmaconcentratie worden daarom niet be&iuml;nvloed.<\/p>\n<div class='detailed-content'>\n<ul>\n<li><u>Esomeprazol<\/u>: gelijktijdige inname van voedsel en esomeprazol <b>vertraagt en vermindert de resorptie<\/b> van esomeprazol&#x002C; hoewel een positief effect op de symptomen en het slijmvlies niet duidelijk is.<span class='folia-referentie-note'>3&#x002C;5<\/span>&nbsp;<br \/> De SKP geeft geen precieze aanwijzingen voor het tijdsinterval tussen de inname van voedsel en de toediening van esomeprazol.<\/li>\n<li><u>Lansoprazol<\/u>: verschillende studies tonen aan dat gelijktijdige inname van voedsel en lansoprazol <b>de resorptie vertraagt en de biologische beschikbaarheid van lansoprazol <\/b>met ongeveer 50% verlaagt.<span class='folia-referentie-note'>3&#x002C;4&#x002C;5<\/span><br \/> De meeste van onze bronnen raden aan om&#x002C; voor een maximale werkzaamheid&#x002C; lansoprazol ten minste 30 minuten voor de maaltijd in te nemen&#x002C; bij voorkeur &#39;s ochtends als het maar &eacute;&eacute;n keer per dag wordt ingenomen.<span class='folia-referentie-note'>3&#x002C;4<\/span><br \/> De SKP raadt ook aan om lansoprazol <b>ten minste 30 minuten v&oacute;&oacute;r de maaltijd<\/b> in te nemen.<\/li>\n<li><u>Omeprazol<\/u>: gelijktijdige inname van voedsel en omeprazol heeft <b>geen invloed op de biologische beschikbaarheid<\/b>&#x002C; maar <b>vertraagt de resorptie<\/b>. Vertraagde resorptie heeft echter geen invloed op de totale geresorbeerde hoeveelheid omeprazol of de maximale plasmaconcentratie.<span class='folia-referentie-note'>3&#x002C;5<\/span><br \/> De SKP geeft geen precieze aanwijzingen voor het tijdsinterval tussen de inname van voedsel en de toediening van omeprazol.<\/li>\n<li><u>Pantoprazol<\/u>: gelijktijdige toediening van voedsel en pantoprazol be&iuml;nvloedt de biologische beschikbaarheid niet&#x002C; maar vertraagt de resorptie met 2 uur of meer. De vertraagde resorptie heeft echter geen invloed op de totale hoeveelheid geresorbeerd pantoprazol of de maximale plasmaconcentratie.<span class='folia-referentie-note'>3<\/span><br \/> Toch raadt de SKP aan om pantoprazoltabletten 1 uur voor de maaltijd in hun geheel door te slikken met water.<\/li>\n<li><u>Rabeprazol<\/u>: gelijktijdige inname van voedsel en rabeprazol heeft <b>geen invloed op de biologische beschikbaarheid<\/b>&#x002C; maar <b>vertraagt de resorptie<\/b>. Vertraagde resorptie heeft echter geen invloed op de totale hoeveelheid geresorbeerde rabeprazol of de maximale plasmaconcentratie.<span class='folia-referentie-note'>3<\/span><br \/> Volgens de SKP wordt de resorptie van rabeprazol niet be&iuml;nvloed door dieet of door het tijdstip van de dag waarop de behandeling wordt toegediend.<br \/> De SKP geeft geen precieze aanwijzingen voor het tijdsinterval tussen de inname van voedsel en de toediening van rabeprazol.<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<table border='2' cellpadding='1' cellspacing='1' style='width:690px;'>\n<tbody>\n<tr>\n<td style='background-color: rgb(238&#x002C; 238&#x002C; 238); border-color: rgb(0&#x002C; 0&#x002C; 0);'>\n<div>Het is raadzaam om aan te bevelen de PPI&rsquo;s &rsquo;s ochtends te nemen <b>op een lege maag&#x002C; v&oacute;&oacute;r het ontbijt<\/b> (het is belangrijk <b>een maaltijd te nemen na het innemen van een PPI<\/b>) (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2543'>3.1.1.2. Protonpompinhibitoren (PPI&#39;s)<\/a>).<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2> IJzer<\/h2>\n<p>Oraal ingenomen ijzerzouten hebben een lage biologische beschikbaarheid. Bovendien wordt de resorptie van ijzer <b>verminderd door een gelijktijdige inname van bepaalde voedingsmiddelen of dranken<\/b> (melk&#x002C; koffie&#x002C; thee&#x002C;&hellip;)&#x002C; maar ook door het nemen van calcium&#x002C; antacida of producten die magnesium bevatten&#x002C; zoals voedingssupplementen. IJzerzouten kunnen immers complexen vormen met een aantal ionen&#x002C; wat de resorptie ervan kan belemmeren. Het nemen van ijzer kan ook <b>de resorptie van andere geneesmiddelen verminderen<\/b> (bisfosfonaten&#x002C; levodopa&#x002C; levothyroxine&#x002C; chinolonen&#x002C; tetracyclines&#x002C; methyldopa en mogelijk entacapone). Een tijdsinterval van minstens 2 tot 3 uur wordt aanbevolen tussen de ijzerinname en de inname van <b>deze geneesmiddelen.<\/b><span class='folia-referentie-note'>4&#x002C;5<\/span><b>&nbsp;<\/b><\/p>\n<p> De resorptie van ijzer is <b>hoger wanneer het op een lege maag wordt genomen<\/b>. Om door ijzer veroorzaakte verteringsproblemen te verminderen&#x002C; is inname tijdens de maaltijd echter ook verdedigbaar.<span class='folia-referentie-note'>4<\/span><\/p>\n<p> De SKP&rsquo;s van de verschillende ijzer bevattende geneesmiddelen raden een inname v&oacute;&oacute;r of tijdens een maaltijd aan&#x002C; afhankelijk van de gastro-intestinale tolerantie.<\/p>\n<table border='1' cellpadding='1' cellspacing='1' style='width:690px;'>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<ul>\n<li>\n<p>De ijzerresorptie is optimaal wanneer het ijzer wordt ingenomen 1 uur v&oacute;&oacute;r de maaltijd of 2 uur erna. Toediening van ijzer tijdens de maaltijd kan wel gastro-intestinale problemen beperken&#x002C; maar vermindert ook de opname van het ijzer.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Verminderde ijzerresorptie bij gelijktijdig gebruik van antacida&#x002C; calciumzouten&#x002C; tetracyclines&#x002C; chinolonen&#x002C; melkproducten&#x002C; koffie of thee.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Verminderde resorptie van onder meer bisfosfonaten&#x002C; levodopa&#x002C; levothyroxine&#x002C; chinolonen&#x002C; tetracyclines&#x002C; methyldopa en mogelijk entacapone&nbsp;bij gelijktijdig gebruik van ijzer.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Een tijdsinterval van minstens 2 tot 3 uur wordt aanbevolen tussen inname van ijzer en inname van deze geneesmiddelen (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/15?frag=13276'>14.1.1. IJzer<\/a>).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2> Levothyroxine<\/h2>\n<p>De resorptie van levothyroxine wordt verminderd en vertraagd <b>door gelijktijdige inname van bepaalde voedingsmiddelen<\/b>&#x002C; maar ook in geval van gelijktijdige inname van ijzer&#x002C; magnesium&#x002C; calcium&#x002C; antacida. Een tijdsinterval van 3 tot 4 uur tussen inname van levothyroxine en inname van <b>deze middelen<\/b> is aangewezen.<br \/> Verschillende studies suggereren een mogelijk verminderde resorptie van levothyroxine wanneer het tegelijk wordt ingenomen met <b>melk<\/b>&#x002C; <b>vezels<\/b>&#x002C; <b>producten op basis van soja<\/b> of <b>koffie<\/b>. Een tijdsinterval van 60 minuten tussen inname van levothyroxine en inname van die voedingsmiddelen is aangewezen.<span class='folia-referentie-note'>3<\/span><br \/> Daarom raadt de SKP aan de tabletten in te nemen <b>op een lege maag<\/b>.<br \/> De resorptie van levothyroxine is onregelmatig&#x002C; belangrijk is eraan te herinneren dat het alle dagen op dezelfde manier&#x002C; op hetzelfde tijdstip moet worden genomen.<br \/> Rekening houdend met die gegevens dient levothyroxine dus bij voorkeur te worden genomen <b>&rsquo;s ochtends v&oacute;&oacute;r het ontbijt&#x002C; op een lege maag&#x002C; en zeker niet met melk<\/b>. Inname &rsquo;s avonds&#x002C; minstens 3 uur na het eten&#x002C; is echter ook mogelijk.<span class='folia-referentie-note'>3<\/span><\/p>\n<table border='2' cellpadding='1' cellspacing='1' style='width:690px;'>\n<tbody>\n<tr>\n<td style='background-color: rgb(238&#x002C; 238&#x002C; 238); border-color: rgb(0&#x002C; 0&#x002C; 0);'>\n<div>Levothyroxine wordt bij voorkeur genomen &rsquo;s ochtends op een lege maag&#x002C; 30 minuten voor het ontbijt (60 minuten indien ontbijt met zuivel- of sojaproducten). Een tijdsinterval van 3 tot 4 uur tussen inname van levothyroxine en inname van andere geneesmiddelen (ijzer&#x002C; magnesium&#x002C; calcium&#x002C; antacida) is aangewezen. (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/6?frag=4556'>5.2.1. Thyro&iuml;dhormonen<\/a>)<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2> Bisfosfonaten<\/h2>\n<p>Bisfosfonaten hebben een <b>zeer lage biologische beschikbaarheid na orale toediening<\/b> (ongeveer 1%). &nbsp;De resorptie vermindert wanneer ze gelijktijdig met voedsel worden ingenomen&#x002C; maar ook bij inname van calcium&#x002C; ijzer&#x002C; antaciden of producten die magnesium bevatten&#x002C; zoals voedingssupplementen. Bisfosfonaten kunnen immers complexen vormen met een aantal ionen (bijvoorbeeld Al3+&#x002C; Ca2+&#x002C; Fe&#x002C; Mg2+)&#x002C; wat slecht kan zijn voor de resorptie ervan.<span class='folia-referentie-note'>3&#x002C;5<\/span><br \/> Daarom dienen ze te worden ingenomen <b>&rsquo;s ochtends op een lege maag&#x002C; minstens 30 tot 60 minuten v&oacute;&oacute;r een maaltijd of bepaalde geneesmiddelen en voedingssupplementen<\/b>.<\/p>\n<p><span class='folia-referentie-link'>Het in de SKP aanbevolen tijdsinterval tussen inname van bisfosfonaat (oraal) en inname van voedingsmiddelen of geneesmiddelen en voedingssupplementen varieert&#x002C; afhankelijk van het gebruikte bisfosfonaat.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span class='folia-referentie-link'>alendronaat: 30 minuten&nbsp;;<\/span><\/li>\n<li><span class='folia-referentie-link'>ibandronaat: 60 minuten&nbsp;;<\/span><\/li>\n<li><span class='folia-referentie-link'>risedronaat: 30 minuten.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<table border='2' cellpadding='1' cellspacing='1' style='width:690px;'>\n<tbody>\n<tr>\n<td style='background-color: rgb(238&#x002C; 238&#x002C; 238); border-color: rgb(0&#x002C; 0&#x002C; 0);'>\n<div>De biologische beschikbaarheid van bisfosfonaten na orale toediening is laag: ze moeten worden ingenomen op een lege maag met een glas (niet-bruisend en calciumarm) water en er moet minstens 30 minuten gewacht worden vooraleer voedsel&#x002C; drank&#x002C; <b>calcium<\/b> of andere geneesmiddelen worden ingenomen. (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/10?frag=7252'>9.5.2. Bisfosfonaten<\/a>)<\/div>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p><b>Specialiteitsnamen:<\/b><br \/> <b>Protonpompinhibitoren<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Esomeprazol: Esomeprazole&#x002C; Nexiam&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2550'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Lansoprazol: Lansoprazol(e) (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2568'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Omeprazol: Acidcare&reg;&#x002C; Losec&reg;&#x002C; Omeprazol(e)&#x002C; Sedacid&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2576'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Pantoprazol: Ippracid&reg;&#x002C; Maalox Control&reg;&#x002C; Pantogastrix&reg;&#x002C; Pantomed&reg;&#x002C; Pantoprazol(e)&#x002C; Pantozol&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2584'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Rabeprazol: Pariet&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2592'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Levothyroxine<\/b>: L-Thyroxine&reg;&#x002C; Euthyrox&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/6?frag=4564'>Repertorium<\/a>)<br \/> <b>IJzer (oraal<\/b><strong>)<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>IJzergluconaat: Losferron&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/15?frag=13292'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>IJzerpolysacharaat: Ferricure&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/15?frag=13300'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>IJzersulfaat: Fero-Gradumet&reg;&#x002C; FeroGrad&reg;&#x002C; Tardyferon&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/15?frag=13318'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Bisfosfonaten (oraal)<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Alendronaat: Alendronate(e)&#x002C; Fosamax&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/10?frag=7260'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Ibandronaat: Ibandronate(e)&#x002C; Bonviva&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/10?frag=7294'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Risedronaat: Risedronaat(e)&#x002C; Actonel&reg; (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/10?frag=7310'>Repertorium<\/a>)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<h2>Semaglutide<\/h2>\n<p>Voor een betere absorptie wordt semaglutide oraal toegediend <b>na een nuchtere periode van minstens 8 uur<\/b>. Een tijdsinterval van <b>minstens 30 minuten v&oacute;&oacute;r het eten&#x002C; drinken of de inname van andere geneesmiddelen<\/b> wordt aanbevolen&#x002C; omdat dit de absorptie van semaglutide kan verminderen.<br \/> &nbsp;<\/p>\n<h2>Bronnen<\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1&nbsp;<\/span>Keung Ch et Hebbard G. <a href='https:\/\/australianprescriber.tg.org.au\/articles\/the-management-of-gastro-oesophageal-reflux-disease.html'>The management of gastro-oesophageal reflux disease<\/a>.&nbsp;Australian Prescriber&#x002C; 2016;39:6-10 (DOI: 10.18773\/austprescr.2016.003)<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>2&nbsp;<\/span>BMJ Best Practice&#x002C; Gastro-oesophageal reflux disease&#x002C; <a href='https:\/\/bestpractice.bmj.com\/topics\/en-gb\/82\/treatment-algorithm'>https:\/\/bestpractice.bmj.com\/topics\/en-gb\/82\/treatment-algorithm<\/a>&#x002C; geraadpleegd op 6 november 2023.<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>3&nbsp;<\/span>Stockley&rsquo;s Drug Interactions.<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>4&nbsp;<\/span>Farmacotherapeutisch Kompas&#x002C; <a href='https:\/\/www.farmacotherapeutischkompas.nl'>https:\/\/www.farmacotherapeutischkompas.nl<\/a>&#x002C; geraadpleegd op 16 oktober 2023.<\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>5&nbsp;<\/span>Martindale &ndash; MICROMEDEX<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abstract In dit Folia-artikel bespreken we een aantal geneesmiddelen die  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,14916],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175236","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2023-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175236"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177818,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175236\/revisions\/177818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}