{"id":175326,"date":"2023-04-21T00:00:00","date_gmt":"2023-04-20T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/veiligheid-van-anti-epileptica-bij-zwangere-vrouwen-buiten-het-kader-van-epilepsie\/"},"modified":"2026-04-09T17:10:33","modified_gmt":"2026-04-09T15:10:33","slug":"veiligheid-van-anti-epileptica-bij-zwangere-vrouwen-buiten-het-kader-van-epilepsie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/veiligheid-van-anti-epileptica-bij-zwangere-vrouwen-buiten-het-kader-van-epilepsie\/","title":{"rendered":"Veiligheid van anti-epileptica bij zwangere vrouwen, buiten het kader van epilepsie"},"content":{"rendered":"
Bepaalde anti-epileptica zijn teratogeen. Ondanks de naam van deze klasse van geneesmiddelen, worden ze voor meerdere aandoeningen gebruikt en beperkt het probleem van de teratogeniteit zich niet tot epilepsiepatiënten. Alle vrouwelijke patiënten in de vruchtbare leeftijd moeten bij de start van de behandeling duidelijke informatie krijgen over het risico van teratogeniteit. Ook mogelijke interacties met hormonale anticonceptiva moeten besproken worden.<\/div>\n

Bepaalde anti-epileptica zijn teratogeen. Met teratogeniteit bedoelen we in dit artikel niet alleen de congenitale afwijkingen (CA’s) maar ook neurologische ontwikkelingsstoornissen (NOS) (zie “+ meer info”).
Tal van anti-epileptica hebben ook andere indicaties dan epilepsie (zie “+ meer info”). Vrouwen met epilepsie zijn dus niet de enigen voor wie anti-epileptica een risico van teratogeniteit met zich brengen.
Toch hebben veruit de meeste beschikbare epidemiologische gegevens over het gebruik van anti-epileptica tijdens de zwangerschap betrekking op vrouwen met epilepsie.
De anti-epileptica die in dit artikel besproken worden, hebben allemaal een officiële indicatie buiten het kader van epilepsie<\/em>. We zullen het hier niet<\/strong> hebben over fenytoïne, levetiracetam en anti-epileptica die gebruikt worden bij zeldzame epileptische syndromen. Levetiracetam heeft een werkingsmechanisme dat sterk verschilt van dat van andere anti-epileptica en heeft geen andere officiële indicatie dan epilepsie waarbij het werkzaam is en behoort tot de meest veilige anti-epileptica tijdens de zwangerschap.<\/p>\n

– In de groep van de congenitale afwijkingen<\/i> (CA), die dus aanwezig zijn bij de geboorte, maken we een onderscheid tussen enerzijds majeure CA’s, waaronder cardiale afwijkingen, afwijkingen van de neurale buis, gespleten lip en gehemelte en hypospadias, en anderzijds mineure CA’s, al dan niet zichtbare structurele afwijkingen zonder belangrijke medische gevolgen4<\/span>.
Neurologische ontwikkelingsstoornissen<\/i>, die tijdens de ontwikkeling van het kind optreden, omvatten ontwikkelingsachterstand, aandachtstekortstoornis met of zonder hyperactiviteit (ADHD), en autismespectrum-stoornissen7<\/span>.
– Tal van anti-epileptica hebben ook andere indicaties dan epilepsie<\/i>, die opgenomen zijn in de SKP (Samenvatting van de Kenmerken van het Product). Sommigen worden ook off-label<\/i> voorgeschreven voor de behandeling van neuropathische pijn, migraine of bipolaire stoornis.<\/div>\n

  <\/p>\n

1. Teratogene risico’s<\/b><\/h2>\n

Topiramaat<\/u><\/b><\/h3>\n

Indicatie(s) buiten epilepsie: profylaxe van migraine bij volwassenen (SKP).<\/p>\n

Het risico van CA bij kinderen die tijdens het eerste trimester van de zwangerschap intra-uterien blootgesteld worden aan topiramaat (4 tot 5%) is hoger dan het risico bij kinderen van wie de moeder (met of zonder epilepsie) niet blootgesteld werd aan anti-epileptica tijdens de zwangerschap (2 tot 3% in de algemene populatie).3,4,15<\/span> Er zijn aanwijzingen voor een dosis-effectrelatie, maar dat moet nog bevestigd worden; geen enkele dosis is helemaal veilig gebleken.3,7,14<\/span>
Er bestaat een verband tussen topiramaat en gespleten lip<\/i> met of zonder gespleten gehemelte.4,13,14,15<\/span> Het risico is sterker verhoogd bij vrouwen met epilepsie, die hogere dosissen topiramaat gebruikten, dan bij vrouwen die topiramaat in een andere indicatie gebruiken.12<\/span>
Klinische gegevens tonen dat het gebruik van topiramaat tijdens de zwangerschap het risico van laag geboortegewicht<\/i> verhoogt.3,13,14<\/span><\/p>\n

Tot dusver waren er erg weinig gegevens beschikbaar over het risico van NOS<\/b> door topiramaat. Een recente publicatie vestigt echter de aandacht op een 3-voudige verhoging van het risico van NOS bij kinderen die intra-uterien blootgesteld zijn aan topiramaat2,7,14 <\/span>(zie meer info). Als gevolg daarvan worden de risico’s van NOS bij kinderen van wie de moeders tijdens de zwangerschap topiramaat gekregen hebben momenteel op Europees niveau (EMA)<\/a> geëvalueerd (zie meer info).<\/p>\n

– De recente publicatie waarin melding gemaakt wordt van een verhoogd risico van NOS met topiramaat is een cohortstudie op basis van gegevens afkomstig uit meerdere Scandinavische registers. Er werden 24.825 kinderen opgenomen die intra-uterien minstens aan één anti-epilepticum blootgesteld waren (65% met epilepsie als indicatie) en die gemiddeld tot hun 8e levensjaar gevolgd werden. Van die kinderen waren er 471 blootgesteld aan topiramaat. Die groep bleek een hoger risico van autismespectrum-stoornis en verstandelijke beperking te vertonen. Voor verstandelijke beperking<\/i> bedroegen de cumulatieve incidenties op de leeftijd van 8 jaar 2,0% bij kinderen die intra-uterien blootgesteld waren en 0,3% in de algemene populatie. Voor autismespectrum-stoornis<\/i> ging het om 3,3% van de kinderen die intra-uterien blootgesteld waren aan topiramaat, versus 0,8% in de algemene populatie2<\/span>.
– Op basis van de resultaten van die studie is het PRAC<\/i> (Pharmacovigilance Risk Assessment Committee), het risicobeoordelingscomité voor geneesmiddelenbewaking van het Europees Geneesmiddelenbureau, in juli 2022 gestart met een evaluatie van de risico’s van NOS bij kinderen van wie de moeders tijdens de zwangerschap topiramaat ingenomen hebben. De aanbevelingen van het PRAC zijn nog niet beschikbaar (situatie op 15\/04\/23).<\/div>\n

  <\/p>\n

Gabapentine<\/h3>\n

Indicatie(s) buiten epilepsie :<\/p>\n