{"id":175340,"date":"2023-03-23T00:00:00","date_gmt":"2023-03-22T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/corrigeren-voor-bepaalde-vormen-van-bias-is-belangrijk-het-voorbeeld-van-mortaliteit-door-protonpompinhibitoren\/"},"modified":"2026-04-02T19:09:17","modified_gmt":"2026-04-02T17:09:17","slug":"corrigeren-voor-bepaalde-vormen-van-bias-is-belangrijk-het-voorbeeld-van-mortaliteit-door-protonpompinhibitoren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/corrigeren-voor-bepaalde-vormen-van-bias-is-belangrijk-het-voorbeeld-van-mortaliteit-door-protonpompinhibitoren\/","title":{"rendered":"Corrigeren voor bepaalde vormen van bias is belangrijk : het voorbeeld van mortaliteit door protonpompinhibitoren"},"content":{"rendered":"<h2>Kernboodschap<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Een nieuwe publicatie&#x002C; verschenen in <i>Gastroenterology<\/i><span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>1<\/sup><\/b><\/span> en gebaseerd op twee observationele studies&#x002C; <b>toont geen verband tussen de inname van protonpompinhibitoren (PPI&rsquo;s) en verhoogde globale sterfte<\/b>. Deze resultaten werden bekomen na correctie voor een specifieke vorm van bias (&quot;protopathische bias&quot;&#x002C; zie verder voor de definitie). In eerdere observationele studies &#8211; die w&eacute;l een verhoogde globale sterfte door PPI&rsquo;s vonden &#8211; werd niet gecorrigeerd voor deze bias.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Deze studie bevestigt daarentegen een <b>verband tussen inname van PPI&rsquo;s en renale sterfte<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>PPI&rsquo;s<\/b> hebben een <b>plaats in meerdere indicaties<\/b>. <b>Het is belangrijk na te gaan of er een ernstige onderliggende aandoening<\/b> (ter hoogte van de maag of ander orgaan) <b>aanwezig is<\/b>. <b>Langdurig<\/b> gebruik moet <b>vermeden <\/b>worden [zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2493'>Repertorium 3.1.<\/a> en <a href='https:\/\/bcfi.be\/nl\/?s=PPI&amp;post_type%5B%5D=avada_portfolio&amp;search_limit_to_post_titles=0&amp;fs=1&amp;lang=nl'>e-learning &ldquo;Langdurig PPI-gebruik&rdquo;<\/a>].<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Waarom is deze studie belangrijk?<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>In de <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3817?folia=3815'>Folia van mei 2022<\/a> vestigden we de aandacht op verschillende publicaties die een verhoogde globale sterfte door PPI&rsquo;s suggereerden. Volgens observationele studies zou er een verband kunnen zijn tussen inname van PPI&rsquo;s en verhoogde globale sterfte&#x002C; cardiovasculaire of renale sterfte of sterfte door kankers van de bovenste gastro-intestinale tractus.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Observationele studies laten evenwel niet toe een causaal verband te bewijzen&#x002C; onder meer omdat geen rekening wordt gehouden met sommige vormen van bias. De studie die hier wordt besproken is interessant omdat de resultaten worden <b>gecorrigeerd voor eventuele &ldquo;protopathische bias&rdquo;<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Protopathische bias wordt door <a href='https:\/\/www.minerva-ebp.be\/Home\/Glossary?alpha=p#glossaryId75'>Minerva<\/a> als volgt gedefinieerd: &ldquo;<i>Een protopathische bias is een bias in epidemiologische studies waarbij de <b>pathologie<\/b> of het bestudeerde effect <b>de veronderstelde blootstelling voorafgaat<\/b>&#x002C; waardoor men <b>ten onrechte denkt dat dit de causale factor <\/b>van de pathologie is.<\/i>&rdquo; In het geval van de PPI&rsquo;s gaat het bijvoorbeeld om de inname omwille van &ldquo;maagklachten&rdquo; die later symptomen van cardiale ischemie bleken te zijn en tot het overlijden van de pati&euml;nt hebben geleid. Het overlijden werd in dit geval niet veroorzaakt door de PPI&#x002C; maar door de ziekte die reeds aanwezig was (maar nog niet gediagnosticeerd) op ogenblik van starten van de PPI. Indien de studie geen rekening zou houden met deze bias&#x002C; dan zou de verhoogde sterfte ten onrechte in verband worden gebracht met de PPI.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Opzet van de studie<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Deze studie includeerde de gegevens van deelnemers aan twee prospectieve&#x002C; nog steeds lopende&#x002C; observationele studies bij Amerikaanse gezondheidswerkers: de <i>Nurses&rsquo; Health Study<\/i> (NHS) en de <i>Health Professionals Follow-up Study<\/i> (HPFS).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Ongeveer 50 000 vrouwen en 22 000 mannen (gemiddelde leeftijd 68-69 jaar) werden ge&iuml;ncludeerd. Werden uitgesloten: personen die vroeger PPI&rsquo;s hadden genomen en personen met antecedenten van aandoeningen van de bovenste gastro-intestinale tractus zoals gastro-oesofageale reflux&#x002C; Barrett-oesofagus&#x002C; ulcus pepticum of gastro-intestinale bloeding.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De gegevens uit deze twee cohortstudies van de periode 2004 &#8211; 2018 werden verzameld. In deze periode van 14 jaar ontvingen de deelnemers om de twee jaar een vragenlijst&#x002C; met onder meer de vraag naar regelmatig gebruik van een PPI of een H<sub>2<\/sub>-antagonist.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Om te corrigeren voor protopathische bias vergeleken de onderzoekers de blootstelling aan een PPI met de mortaliteit vanaf respectievelijk 2&#x002C; 4 en 6 jaar na de blootstelling.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De eindpunten waren globale sterfte (dus door eender welke oorzaak) en mortaliteit door volgende oorzaken: cardiovasculair&#x002C; respiratoir&#x002C; digestief&#x002C; renaal&#x002C; neurologisch&#x002C; infectieus of door kanker (longkanker&#x002C; kanker ter hoogte van bovenste gastro-intestinale tractus&#x002C; colorectale kanker&#x002C; non-Hodgkin lymfoom&#x002C; borstkanker&#x002C; ovariumkanker).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Resultaten in het kort<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>De eerste resultaten werden verkregen na correctie voor volgende vormen van bias: etniciteit&#x002C; rookgedrag&#x002C; BMI&#x002C; mate van fysieke activiteit&#x002C; nutritionele score&#x002C; alcoholgebruik&#x002C; regelmatig NSAID-gebruik&#x002C; antecedenten van inname van H<sub>2<\/sub>-antagonisten&#x002C; kanker&#x002C; myocardinfarct&#x002C; CVA&#x002C; hypertensie&#x002C; type 2-diabetes&#x002C; hypercholesterolemie&#x002C; gastro-oesofageale reflux&#x002C; Barrett-oesofagus&#x002C; ulcus pepticum&#x002C; gastro-intestinale bloeding en COPD. <b>Zonder correctie voor protopathische bias<\/b> vond de studie <b>meer overlijdens bij PPI-gebruikers<\/b> dan bij niet-gebruikers: meer overlijdens door eender welke oorzaak&#x002C; alsook door kanker en door cardiovasculaire&#x002C; respiratoire&#x002C; renale of digestieve aandoeningen. Er was daarentegen geen verband met overlijdens door neurologische of infectieuze aandoeningen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Wanneer <b>daarenboven gecorrigeerd<\/b> werd voor <b>protopathische bias<\/b>&#x002C; vonden de onderzoekers <b>geen<\/b> statistisch significant <b>verband<\/b> meer <b>tussen PPI-gebruik en globale sterfte of sterfte door een specifieke oorzaak&#x002C; tenzij<\/b> voor <b>renale sterfte<\/b>: er was een <b>tweemaal hoger risico van renale sterfte<\/b> bij PPI-gebruikers dan niet-gebruikers (voor een tijdsperiode van 6 jaar: HR 2&#x002C;45; 95%-BI van 1&#x002C;59 tot 3&#x002C;78).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Beperkingen van de studie<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>De belangrijkste beperkingen van de studie zijn&#x002C; volgens de auteurs: het gebrek aan informatie over de dosering en behandelschema van de PPI&rsquo;s&#x002C; het feit dat voor bepaalde aandoeningen het aantal events bij PPI-gebruikers gering was&#x002C; het feit dat het niet mogelijk was te corrigeren voor specifieke medische aandoeningen en het feit dat de ge&iuml;ncludeerde populatie gezondheidswerkers zijn van vooral Kaukasische oorsprong.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Door te <b>corrigeren voor protopathische bias<\/b> suggereert deze studie dat PPI&rsquo;s <b>niet<\/b> <b>geassocieerd zijn met verhoogde globale sterfte<\/b> (behalve met renale sterfte). Misschien was de geobserveerde oversterfte in voorgaande studies het gevolg van het feit dat pati&euml;nten PPI&rsquo;s gekregen hebben voor klachten die symptomen waren van een ernstige&#x002C; bestaande aandoening. De hier besproken studie herinnert er aan dat resultaten van observationele studies altijd voorzichtig moeten worden ge&iuml;nterpreteerd.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De resultaten van deze studie zijn bemoedigend&#x002C; maar ook deze resultaten laten geen definitieve conclusie toe over de vraag of PPI&rsquo;s de globale sterfte verhogen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De studie bevestigt daarentegen dat PPI&rsquo;s <b>mogelijk geassocieerd zijn met een verhoogde renale sterfte<\/b>&#x002C; zoals reeds vermeld in de <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3817?folia=3815'>Folia van mei 2022<\/a>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De conclusie in de <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3817?folia=3815'>Folia van mei 2022<\/a> blijft correct: <b>PPI&rsquo;s<\/b> zijn <b>nuttig en noodzakelijk<\/b> bij onderbouwde<b> indicaties<\/b>&#x002C; met een <b>beperkte behandelingsduur<\/b>. Hun <b>langdurig gebruik is te vermijden<\/b>&#x002C; en men moet alert zijn&#x002C; in het bijzonder voor het <b>renale risico<\/b> et voor eventuele <b>alarmsignalen<\/b> die kunnen wijzen op een ernstiger aandoening. Het is nuttig om bij de start van de PPI samen met de pati&euml;nt een stopdatum af te spreken&#x002C; hem of haar te informeren over het <b>risico van rebound reflux <\/b>wanneer de behandeling te plots wordt gestopt&#x002C; en strategie&euml;n te voorzien om de rebound-symptomen te beperken wanneer deze zouden optreden<br \/> (zie ook <a href='https:\/\/bcfi.be\/nl\/?s=PPI&amp;post_type%5B%5D=avada_portfolio&amp;search_limit_to_post_titles=0&amp;fs=1&amp;lang=nl'>e-learning &ldquo;Langdurig PPI-gebruik&rdquo;<\/a> en <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/4?frag=2493'>Repertorium 3.1.<\/a>).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Bronnen<\/h2>\n<p> <span class='folia-referentie-nummer'><span class='folia-referentie-titel'>1<\/span><\/span> <span class='folia-referentie-tekst'>Lo CH et al. Association of Proton Pump Inhibitor Use With All-Cause and&nbsp;Cause-Specific Mortality. Gastroenterology. 2022 Oct;163(4):852-861.e2. doi: 10.1053\/j.gastro.2022.06.067. Epub 2022 Jul 1. PMID: 35788344; PMCID: PMC9509450.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kernboodschap Een nieuwe publicatie&#x002C; verschenen in Gastroenterology1 en gebaseerd op  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,14916],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175340","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2023-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175340"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":180282,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175340\/revisions\/180282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}