{"id":175670,"date":"2018-03-01T00:00:00","date_gmt":"2018-02-28T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/corticosteroiden-bij-acute-keelpijn\/"},"modified":"2026-04-02T19:09:42","modified_gmt":"2026-04-02T17:09:42","slug":"corticosteroiden-bij-acute-keelpijn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/corticosteroiden-bij-acute-keelpijn\/","title":{"rendered":"Corticostero\u00efden bij acute keelpijn"},"content":{"rendered":"<div class='summary'>Het effect van een eenmalige dosis systemische corticostero&iuml;den bij acute keelpijn werd bestudeerd in een Britse RCT in de eerste lijn<span class='folia-referentie-note'>1<\/span> en een systematische review en meta-analyse in de eerste en tweede lijn<span class='folia-referentie-note'>2<\/span>. De studies werden meestal uitgevoerd met dexamethason oraal. Het gebruik van een eenmalige dosis systemische corticostero&iuml;den heeft mogelijk een beperkt symptomatisch effect bij acute keelpijn. Toch kan volgens het BCFI dit beleid niet aangemoedigd worden. Het effect op de symptomen is immers beperkt en er zijn geen effecten op eindpunten zoals werkverlet. Er is onvoldoende evidentie dat het toedienen van corticostero&iuml;den het gebruik van antibiotica vermindert. Hoewel in de studies de toediening van een eenmalige dosis systemische corticostero&iuml;den niet geassocieerd was aan belangrijke ongewenste effecten&#x002C; is voorzichtigheid toch geboden&#x002C; voornamelijk bij oudere pati&euml;nten die werden uitgesloten van de studies.<\/div>\n<p>In een recente gerandomiseerde dubbelblinde placebogecontroleerde studie (RCT)&#x002C; uitgevoerd in de eerste lijn in Engeland en gepubliceerd in <em>JAMA<\/em><span class='folia-referentie-note'>1<\/span>&#x002C; werd de werkzaamheid van orale corticostero&iuml;den bij acute keelpijn (in de studie gedefinieerd als acute symptomen van keelpijn en pijn bij slikken sinds maximum 7 dagen) onderzocht. De studie is extrapoleerbaar naar de klinische praktijk in de eerste lijn omdat ze werd uitgevoerd in de eerste lijn en bij pati&euml;nten waarbij het niet nodig geacht werd onmiddellijk antibiotica toe te dienen.<br \/> Na een eenmalige toediening van dexamethason 10 mg oraal&#x002C; hadden na 24 uur 22&#x002C;6% van de pati&euml;nten in de dexamethasongroep en 17&#x002C;7% in de placebogroep geen keelpijn meer (niet significant verschil). Na 48 uur was dit verschil wel significant: 35&#x002C;4% in de dexamethasongroep en 27&#x002C;1% in de placebogroep (<em>number needed to treat<\/em> of NNT= 12). Er was geen significant verschil in aantal dagen werk- of schoolverlet en ook geen significant verschil in ongewenste effecten tussen beide groepen.&nbsp;<\/p>\n<div class='detailed-content'>De RCT werd dubbelblind uitgevoerd bij 576 volwassen pati&euml;nten die zich bij hun huisarts aanboden met acute keelpijn (in 43 praktijken). Koorts was geen exclusiecriterium. Exclusie criteria waren o.a. : <\/p>\n<ul>\n<li>leeftijd &gt; 70 jaar<\/li>\n<li>zwangerschap<\/li>\n<li>comorbiditeiten die een risico vormden voor deelname aan de studie zoals immunodefici&euml;ntie door HIV-infectie of chemotherapie&#x002C; een voorgeschiedenis van ernstige psychiatrische aandoeningen (depressie&#x002C; bipolaire stoornis&#x002C; angsstoornis)<\/li>\n<li>recent (&lt; 1 maand eerder) gebruik van inhalatiecorticostero&iuml;den<\/li>\n<li>recente adenotonsillectomie<\/li>\n<li>actueel of recent (&lt; 14 dagen eerder) gebruik van antibiotica<\/li>\n<li>een duidelijke alternatieve diagnose (bv. pneumonie)<\/li>\n<\/ul>\n<p> Ongeveer de helft van de pati&euml;nten werd behandeld met een eenmalige dosis van 10 mg dexamethason oraal; de andere helft kreeg een placebo. Er werd geen antibioticum gestart&#x002C; maar de behandelend arts kon op eigen initiatief een uitgesteld antibioticumvoorschrift opmaken dat door de pati&euml;nt kon worden gebruikt wanneer de symptomen niet verbeterden binnen de 48 uur.&nbsp;<\/p>\n<p> De symptomen werden beoordeeld als de aan- of afwezigheid van keelpijn na 24 en 48 uur. Er werden subgroepen gemaakt van pati&euml;nten op basis van het gebruik van een uitgesteld antibioticumvoorschrift.<\/p>\n<p> Er was geen significant verschil tussen beide groepen wat betreft de volledige verdwijning van de symptomen binnen de 24 uur (primair eindpunt; RR 1&#x002C;25; 95%-BI 0&#x002C;92 tot 1&#x002C;78). Er was wel een significant verschil tussen beide groepen na 48 uur (vooraf vastgelegd secundair eindpunt; RR 1&#x002C;31; 95%-BI 1&#x002C;02 tot 1&#x002C;68&#x002C; <em>number needed to treat<\/em> of NNT=12). Dit verschil na 48 uur bleef ook significant in de subgroep van pati&euml;nten die ook na 48 uur nog geen antibioticum hadden genomen (RR 1&#x002C;37; 95%-BI 1&#x002C;01 tot 1&#x002C;87).&nbsp;<\/div>\n<p>Deze studie werd ook opgenomen in een systematische review en meta-analyse van RCT&rsquo;s over corticostero&iuml;den bij acute keelpijn<span class='folia-referentie-note'>2<\/span>&#x002C; gepubliceerd in The BMJ. De resultaten van deze meta-analyse zijn in mindere mate extrapoleerbaar naar de klinische praktijk in de eerste lijn omdat het merendeel van de studies werd uitgevoerd in urgentiediensten.&nbsp;<\/p>\n<div class='detailed-content'>In deze meta-analyse werden 10 studies ge&iuml;ncludeerd&#x002C; uitgevoerd bij volwassenen en kinderen (n=1.426). 8 studies recruteerden pati&euml;nten uit urgentiediensten&#x002C; en 2 studies uit de eerste lijn (waaronder de hogervermelde studie uit <em>JAMA<\/em><span class='folia-referentie-note'>1<\/span>). Als corticostero&iuml;d werd meestal eenmalig dexamethason oraal toegediend (maximum 10mg); enkele studies gebruikten andere corticostero&iuml;den oraal (prednison) of in intramusculaire injectie (dexamethason of betamethason). In 5 van de 8 studies uitgevoerd in een urgentiedienst werden systematisch antibiotica toegediend bij de start.&nbsp;<\/div>\n<p>Uit de resultaten van de meta-analyse blijkt dat bij de pati&euml;nten behandeld met een eenmalige dosis corticostero&iuml;den gemiddeld 4&#x002C;8 uur (95%-BI 1&#x002C;9 tot 7&#x002C;8) eerder verbetering optrad en dat ze gemiddeld 11&#x002C;1 uur (95%-BI 0&#x002C;4 tot 21&#x002C;8) minder lang keelpijn vertoonden. 24 uur na de behandeling met corticostero&iuml;den was er een pijnreductie van gemiddeld -1&#x002C;3 punten (95%-BI -0&#x002C;7 tot -1&#x002C;9) op een visueel analoge pijnschaal van 0 tot 10 punten. Het is volgens de auteurs van deze meta-analyse niet zeker of het toedienen van een corticostero&iuml;d kan leiden tot een vermindering van antibioticagebruik: slechts in 1 studie werd dit gemeten en er was een niet-significant positief effect (RR 0&#x002C;83; 95%-BI 0&#x002C;61 tot 1&#x002C;13).<\/p>\n<h2>Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<p>Het gebruik van een eenmalige dosis systemische corticostero&iuml;den heeft mogelijk een beperkt symptomatisch effect bij acute keelpijn maar kan niet aangemoedigd worden. Het effect op de symptomen is beperkt (een 5-tal uur eerder verbetering van de keelpijn&#x002C; een halve dag minder keelpijn&#x002C; min 1 punt op een analoge pijnschaal van 10 punten) en er zijn geen effecten op eindpunten zoals werkverlet. Er is onvoldoende evidentie dat het toedienen van corticostero&iuml;den het gebruik van antibiotica vermindert. Er zijn ook nog geen direct vergelijkende studies tussen het gebruik van corticostero&iuml;den en andere middelen zoals antibiotica (die dan eigenlijk &nbsp;zelden aangewezen zijn)&#x002C; NSAID&rsquo;s en paracetamol bij acute keelpijn<span class='folia-referentie-note'>3<\/span>.&nbsp;<\/p>\n<p>Voor een zelflimiterende aandoening als keelpijn moeten de risico&rsquo;s in termen van ongewenste effecten en contra-indicaties van corticostero&iuml;den zorgvuldig worden afgewogen. Een eenmalige dosis corticostero&iuml;den was in de studies niet geassocieerd aan belangrijke ongewenste effecten&#x002C; maar oudere pati&euml;nten waren uitgesloten. In de Engelse RCT bijvoorbeeld was de mediane leeftijd 33&#x002C;7 jaar en werden oudere pati&euml;nten (&gt;70 j) uitgesloten.&nbsp;<br \/> &nbsp;<\/p>\n<h2>Specifieke bronnen<\/h2>\n<div class='reference'><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1<\/span> Hayward&#x002C; Hay et al. Effect of Oral Dexamethasone Without Immediate Antibiotics vs Placebo on Acute Sore Throat in AdultsA Randomized Clinical Trial. JAMA. 2017;317(15):1535-1543. doi:<a href='https:\/\/dx.doi.org\/10.1001\/jama.2017.3417'>10.1001\/jama.2017.3417<\/a><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>2<\/span> Sadeghirad B&#x002C; Siemieniuk RAC et al. Corticosteroids for treatment of sore throat: systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2017 Sep 20;358:j3887. doi: <a href='https:\/\/dx.doi.org\/10.1136\/bmj.j3887'>10.1136\/bmj.j3887<\/a><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>3<\/span> Chessman AW. ACP Journal Club Guideline: Experts recommend a single dose of oral steroids for pain relief in acute sore throat. AIM. 2018;168 (2) JC2 doi: <a href='https:\/\/dx.doi.org\/10.7326\/ACPJC-2018-168-2-002'>10.7326\/ACPJC-2018-168-2-002<\/a><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het effect van een eenmalige dosis systemische corticostero&iuml;den bij acute  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,64],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175670","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2018-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175670"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175670\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178256,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175670\/revisions\/178256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}