{"id":175922,"date":"2024-03-01T00:00:00","date_gmt":"2024-02-29T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/omega-3-vetzuren-meer-nadelen-dan-voordelen\/"},"modified":"2026-04-02T19:10:01","modified_gmt":"2026-04-02T17:10:01","slug":"omega-3-vetzuren-meer-nadelen-dan-voordelen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/omega-3-vetzuren-meer-nadelen-dan-voordelen\/","title":{"rendered":"Omega 3-vetzuren: meer nadelen dan voordelen?"},"content":{"rendered":"
Verschillende meta-analyses tonen een verhoogd risico van voorkamerfibrillatie (VKF) bij gebruik van omega 3-vetzuurpreparaten. Op basis hiervan heeft het Europese Geneesmiddelenagentschap (EMA) beslist VKF als vaak voorkomend ongewenst effect (1-10%) op te nemen in de SKP\u2019s van geneesmiddelen op basis van omega 3-vetzuren.
Over de werkzaamheid van omega 3-vetzuursupplementen voor cardiovasculaire preventie werden de voorbije jaren 2 bijkomende grote negatieve studies gepubliceerd.
Na een nieuwe afweging van voor- en nadelen blijft het BCFI bij haar standpunt: op basis van de huidige beschikbare evidentie is er geen plaats voor de actueel in Belgi\u00eb beschikbare omega 3-vetzuursupplementen in de primaire en secundaire preventie van cardiovasculaire aandoeningen.<\/div>\n

Een verhoogde inname van poly-onverzadigde vetzuren (waaronder de omega 3- en omega 6-vetzuren) heeft een gunstig effect op het lipidenprofiel in het bloed (daling van VLDL en triglyceriden)1<\/sup><\/span>. Daarom wordt vervangen van verzadigde en mono-onverzadigde vetzuren in de voeding door poly-onverzadigde vetzuren door heel wat experten en richtlijnen voorgesteld als een niet-medicamenteuze maatregel om het cardiovasculaire risico gunstig te be\u00efnvloeden2-4<\/sup><\/span>. Supplementen van omega 3-vetzuren (eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA)) worden in de richtlijnen daarentegen niet aanbevolen2-4<\/sup><\/span>, met uitzondering van icosapent ethyl (binnen de grenzen van de REDUCE-IT-studie, zie verder)3,4<\/sup><\/span>.<\/p>\n

Het Europese Geneesmiddelenagentschap EMA waarschuwt nu voor een verhoogd risico van voorkamerfibrillatie (VKF) bij gebruik van supplementen op basis van omega 3-vetzuren onder de vorm van ethylesters (zie website EMA<\/a> en bericht FAGG<\/a>). Aangezien er nog steeds onduidelijkheid is over de werkzaamheid van deze supplementen in cardiovasculaire preventie, dringt een nieuwe afweging van voor- en nadelen zich op.
In dit artikel maken we eerst een stand van zaken op van de beschikbare gegevens over de werkzaamheid van omega 3-vetzuursupplementen. Daarna gaan we dieper in op het verhoogd risico van voorkamerfibrillatie met deze supplementen.<\/p>\n

Werkzaamheid<\/h2>\n

Er is al enige tijd controverse over de werkzaamheid van omega 3-vetzuren voor cardiovasculaire preventie. Enkele oudere studies stelden met omega 3-vetzuursupplementen een beperkte winst vast op harde eindpunten in specifieke populaties (na acuut myocardinfarct of bij pati\u00ebnten met hartfalen), maar dit kon in recentere studies en meta-analyses niet bevestigd worden (zie\u00a0Folia juni 2013<\/a>). In december 2018 besliste het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) daarom dat geneesmiddelen op basis van omega 3-vetzuren niet langer kunnen beschouwd worden als doeltreffend in de secundaire preventie van cardiovasculaire aandoeningen na doorgemaakt myocardinfarct5<\/sup><\/span>. Sindsdien heeft het enige in Belgi\u00eb als geneesmiddel geregistreerde preparaat op basis van omega 3-vetzuren (Omacor\u00ae) enkel nog hypertriglyceridemie als indicatie.<\/p>\n

In de Folia van september 2019<\/a> concludeerden we, naar aanleiding van de publicatie van 3 grote placebogecontroleerde gerandomiseerde studies met omega 3-vetzuren (de negatieve studies ASCEND6<\/sup><\/span> en VITAL7<\/sup><\/span> en de positieve, maar gecontesteerde, REDUCE-IT-studie8<\/sup><\/span>), dat er onvoldoende evidentie was voor een gunstig effect van omega 3-vetzuren op cardiovasculaire mortaliteit en morbiditeit. Hoewel de resultaten van de REDUCE-IT studie met icosapent-ethyl (Vazkepa\u00ae) gecontesteerd worden vanwege het gebruik van minerale olie als placebo (met mogelijk nadelige effecten op de bloedlipiden in de placebogroep), werd het door de FDA en het EMA toch vergund voor cardiovasculaire preventie. De indicatie volgens de SKP is: cardiovasculaire preventie bij pati\u00ebnten met een hoog cardiovasculair risico (pati\u00ebnten met bestaand cardiovasculair lijden of diabetes type 2 met minstens 1 andere cardiovasculaire risicofactor), reeds onder behandeling met een statine, en met verhoogde triglyceriden. In Belgi\u00eb is het evenwel nog niet gecommercialiseerd; in sommige ons omringende landen is het wel beschikbaar.
Sinds de publicatie van dat Folia-artikel, werden nog 2 bijkomende negatieve studies met omega 3-vetzuren voor cardiovasculaire preventie gepubliceerd: OMEMI9<\/sup><\/span> en STRENGTH10<\/sup><\/span>.<\/p>\n

In de OMEMI-studie bij 1\u00a0027 oudere pati\u00ebnten (70-82 jaar) met recent doorgemaakt myocardinfarct, werd na 2 jaar geen voordeel gezien van dagelijkse inname van 1,8 g omega 3-vetzuren ten opzichte van placebo op een samengesteld eindpunt van cardiovasculaire morbiditeit en globale mortaliteit9<\/sup><\/span>.
De STRENGTH-studie bij 13\u00a0078 pati\u00ebnten met hoog cardiovasculair risico, hypertriglyceridemie en laag HDL-C, onder behandeling met een statine, werd vroegtijdig stopgezet: na een mediane follow up van 42 maanden was er geen verschil tussen de groep behandeld met een hoge dosis omega 3-vetzuren (4 g\/dag) en de placebo-groep op vlak van cardiovasculaire morbiditeit en mortaliteit10<\/sup><\/span>.<\/div>\n

Een meta-analyse (15 RCT\u2019s, 141 164 pati\u00ebnten) die zowel de oudere als de meer recente studies groepeert, toont een zeer beperkt maar statistisch significant voordeel voor omega 3-vetzuursupplementen ten opzichte van placebo op het vlak van major adverse cardiovascular events (MACE)<\/em> (RR: 0,95; 95%BI: 0,91 tot 0,99) en cardiovasculaire mortaliteit (RR: 0,94; 95%BI: 0,88 tot 0,99)11<\/sup><\/span>. Op vlak van globale mortaliteit werd geen verschil gezien tussen beide groepen (RR: 0,98; 95%BI: 0,93 tot 1,02).
De studies in deze meta-analyse waren zeer heterogeen, zowel voor wat betreft de pati\u00ebntenpopulatie (cardiovasculair risico, cardiovasculaire voorgeschiedenis, comorbiditeiten) als voor wat betreft de gebruikte supplementen (dosis, samenstelling). Bij de interpretatie van de resultaten dient men er ook rekening mee te houden dat de resultaten van de meta-analyse sterk be\u00efnvloed worden door de gecontesteerde REDUCE-IT-studie. Wanneer de REDUCE-IT-studie werd weggelaten uit de analyses, was er geen voordeel meer voor omega 3-vetzuursupplementen ten opzichte van placebo op het MACE-eindpunt.<\/p>\n

Verhoogd risico van voorkamerfibrillatie<\/h2>\n

Een verband tussen het gebruik van omega 3-vetzuren en een verhoogd risico van voorkamerfibrillatie werd al eerder vermoed: in enkele oudere studies en ook in de ASCEND- en de VITAL-studies werd een trend gezien naar een hogere incidentie van voorkamerfibrillatie in de groepen behandeld met omega 3-vetzuren ten opzichte van de placebogroepen, maar de verschillen waren nooit significant6,7<\/sup><\/span>. In de Folia van september 2019<\/a> signaleerden we reeds het significant verhoogde risico van VKF in de REDUCE-IT-studie met icosapent ethyl ten opzichte van placebo8<\/sup><\/span>.
Nu bleek ook in de STRENGTH-studie het risico van VKF significant hoger in de omega 3-vetzuurgroep dan in de placebogroep10<\/sup><\/span>. In de OMEMI-studie was het risico op VKF eveneens groter in de interventiegroep, maar het verschil was net niet significant9<\/sup><\/span>.<\/p>\n

Verschillende meta-analyses11-13<\/sup><\/span> op basis van bovenstaande studies toonden de voorbije jaren dan ook een significant hogere incidentie van VKF bij pati\u00ebnten behandeld met omega 3-vetzuren ten opzichte van placebo (HR: 1,25; 95%BI: 1,07 tot 1,46)12<\/sup><\/span>. De incidentie van VKF was vrij laag (4,0% in de omega 3-groep, 3,3% in de placebogroep)13<\/sup><\/span>. Het risico van VKF lijkt groter met hogere doses (\u2265 1 g per dag) ten opzichte van lagere doses (< 1 g per dag) (HR: 1,49; 95%BI: 1,04 tot 2,15)12<\/sup><\/span>. Ook in deze meta-analyses gaat het om zeer heterogene studies (voor wat betreft studiepopulatie en gebruikte supplementen, maar ook voor wat betreft de definitie van het VKF-eindpunt).<\/p>\n

Op basis van bovenstaande gegevens besliste het Risicobeoordelingscomit\u00e9 voor geneesmiddelenbewaking (Pharmacovigilance Risk Assessment Committee\u00a0(PRAC)) van het EMA dat voorkamerfibrillatie opgenomen moet worden als vaak voorkomend (1-10%) ongewenst effect in de SKP van geneesmiddelen op basis van omega 3-vetzuren onder de vorm van ethylesters (zie website EMA<\/a> en bericht FAGG<\/a>). Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC)<\/a> hierover is beschikbaar op de website van het FAGG.<\/p>\n

Commentaar van het BCFI<\/h2>\n

Omega 3-vetzuren kunnen toegediend worden onder de vorm van triglyceriden, ethylesters of vrije vetzuren. Het is niet altijd eenvoudig te achterhalen onder welke vorm omega 3-vetzuren aanwezig zijn in de preparaten, zeker niet voor de talrijke beschikbare voedingssupplementen.
De waarschuwing van het EMA slaat enkel op geneesmiddelen op basis van omega 3-vetzuren onder de vorm van ethylesters, omdat deze het specifieke onderwerp waren van een periodiek geactualiseerd veiligheidsverslag (Periodic Safety Update Report, PSUR); het zijn immers de enige vormen van omega 3-vetzuren die in Europa als geneesmiddel geregistreerd zijn. Concreet gaat het om Omacor\u00ae (DHA+EPA) en Vazkepa\u00ae (monopreparaat EPA (icosapent ethyl), niet beschikbaar in Belgi\u00eb).
Er zijn echter ook veel omega 3-vetzuurpreparaten beschikbaar als voedingssupplement (uitsluitend DHA+EPA). Navraag bij de producenten leert dat de meeste hooggedoseerde voedingssupplementen op basis van omega 3-vetzuren eveneens ethylesters bevatten, hoewel dit niet steeds blijkt uit de op de verpakking vermelde samenstelling. Ook bij gebruik van (hooggedoseerde) voedingssupplementen moet men dus rekening houden met een verhoogd risico van voorkamerfibrillatie.
De meta-analyses waarop EMA zich baseert, bevatten ook studies met andere vormen van omega 3-vetzuren en in de STRENGTH-studie werd ook bij gebruik van omega 3-vetzuren als vrije vetzuren een verhoogd risico van voorkamerfibrillatie vastgesteld10<\/sup><\/span>. Wellicht zou deze waarschuwing dus voor alle vormen van omega 3-vetzuren moeten gelden.<\/p>\n

Conclusie<\/h2>\n

De werkzaamheid van omega 3-vetzuren voor cardiovasculaire preventie is onzeker. De voorbije 5 jaar werden 5 grote gerandomiseerde studies gepubliceerd, waarvan er slechts \u00e9\u00e9n studie, die evenwel ter discussie staat, een gunstig resultaat kon aantonen. Daartegenover staat een nu duidelijk aangetoond verhoogd risico van voorkamerfibrillatie, zeker met de hogere doses
(\u2265 1 g\/dag). Hierdoor lijkt de risico-baten balans van deze producten momenteel negatief.
Het BCFI blijft bij haar standpunt dat er op basis van de huidige beschikbare evidentie geen plaats is voor de actueel in Belgi\u00eb beschikbare omega 3-vetzuursupplementen (DHA+EPA) in de primaire en secundaire preventie van cardiovasculaire aandoeningen. Voor EPA-monopreparaten, en meer specifiek voor icosapent ethyl (dat evenwel nog steeds niet beschikbaar is in Belgi\u00eb), dringt bijkomend onderzoek met een betrouwbare, indifferente placebo zich op om de werkzaamheid ervan te verduidelijken en een correcte afweging van voor- en nadelen mogelijk te maken14,15<\/sup><\/span>.<\/p>\n

Specialiteitsnamen (enkel als geneesmiddel geregistreerde preparaten)<\/h2>\n