{"id":180094,"date":"2026-03-12T00:00:00","date_gmt":"2026-03-11T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/hoe-beinvloeden-antidepressiva-de-cardiometabole-gezondheid\/"},"modified":"2026-04-02T19:08:47","modified_gmt":"2026-04-02T17:08:47","slug":"hoe-beinvloeden-antidepressiva-de-cardiometabole-gezondheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/hoe-beinvloeden-antidepressiva-de-cardiometabole-gezondheid\/","title":{"rendered":"Hoe be\u00efnvloeden antidepressiva de cardiometabole gezondheid?"},"content":{"rendered":"

Het is al langer gekend dat sommige antidepressiva cardiometabole parameters zoals gewicht, bloeddruk en hartfrequentie kunnen be\u00efnvloeden en dit niet altijd op dezelfde manier doen. Een grote netwerkmeta-analyse in <\/strong><\/span>The Lancet\u00a0<\/strong><\/span><\/i>tracht de verschillen tussen antidepressiva meer systematisch in kaart te brengen en toont welke middelen al vroeg in de behandeling meetbare cardiometabole veranderingen veroorzaken.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n

Kernboodschappen<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

    \n
  • Een netwerkmeta-analyse van RCT\u2019s vindt dat antidepressiva aanzienlijk kunnen verschillen in hun effect op cardiometabole parameters zoals lichaamsgewicht, hartfrequentie en bloeddruk tijdens de acute behandelingsfase.<\/span><\/span><\/li>\n
  • De auteurs stellen dat de keuze van een antidepressivum geval per geval moet gemaakt worden, rekening houdend met het profiel en voorkeuren van de pati\u00ebnt<\/span><\/span>.<\/span><\/li>\n
  • Commentaar van het BCFI:\u00a0<\/strong>Deze netwerkmeta-analyse laat geen definitieve conclusies toe over verschillen tussen antidepressiva onderling op het vlak van cardiometabole effecten, door de inherente tekortkomingen van RCT\u2019s om ongewenste effecten te detecteren. De resultaten suggereren dat sommige antidepressiva op korte termijn cardiometabole parameters zoals bloeddruk en hartfrequentie nadelig be\u00efnvloeden. De bevindingen geven echter geen antwoord op de belangrijkste vraag voor de praktijk: houden deze effecten ook aan bij langdurig gebruik? Antidepressiva worden immers over langere periodes genomen en enkel aanhoudende cardiometabole effecten hebben gevolgen voor de gezondheid van de pati\u00ebnt.<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n

    Waarom is deze studie belangrijk?<\/span><\/h2>\n

    Dat antidepressiva fysiologische processen in het lichaam kunnen be\u00efnvloeden, is al langer geweten. De mate waarin antidepressiva onderling verschillen in hun effect op deze processen, is echter nog onvoldoende gekend.\u00a0<\/span>
    De auteurs van een grootschalige netwerkmeta-analyse<\/span>1<\/sup><\/span> gingen na wat het effect is van antidepressiva op maar liefst 15 verschillende fysiologische parameters, waarvan de meeste cardiometabole effecten betroffen: gewicht, bloeddruk, hartfrequentie, lipiden, leverenzymen, elektrolyten en QTc interval.\u00a0<\/span>Ze gebruikten daarbij gegevens uit bijna 170 gerandomiseerde studies.<\/span><\/p>\n

    Opzet van de studie<\/span><\/h2>\n

    Het betreft een netwerkmeta-analyse van enkel- of dubbelblinde RCT\u2019s over acute behandeling met antidepressiva toegediend bij volwassenen in monotherapie. Studies bij pati\u00ebnten met de volgende aandoeningen kwamen in aanmerking: depressie, angststoornis, bipolaire stoornis, slaapstoornis, schizofrenie, gedragsverslaving, fibromyalgie.\u00a0<\/span><\/p>\n

    De onderzoekers verzamelden informatie over de volgende fysiologische parameters: verandering in lichaamsgewicht, hartfrequentie, systolische en diastolische bloeddruk, QTc interval, glucose, totaal cholesterol, natrium, kalium, ureum, ALT, AST, ALP, creatinine, bilirubine.\u00a0<\/span><\/p>\n

    Naast de mate waarin antidepressiva deze parameters be\u00efnvloeden is ook de sterkte en de zekerheid van de beschikbare evidentie nagegaan. We bespreken alleen de bevindingen waarvoor sterke evidentie (<\/span>strong evidence<\/span><\/i>) gevonden is, met minstens matige zekerheid van bewijs (<\/span>moderate certainty of evidence<\/span><\/i>).\u00a0<\/span><\/p>\n

    De onderzoekers gingen ook na of het effect op de fysiologische parameters varieerde volgens leeftijd, geslacht en lichaamsgewicht bij aanvang van de studie.<\/span><\/p>\n

    Resultaten in het kort<\/span><\/h2>\n

    De onderzoekers includeerden 168 RCT\u2019s over antidepressiva met in totaal\u00a058 534 deelnemers (gemiddelde leeftijd 45 jaar, 62% vrouwen). De studieduur bedroeg mediaan acht weken (range 3-12 weken). De meeste studies waren uitgevoerd bij pati\u00ebnten met depressie.\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n

    Het betreft 151 gepubliceerde studies en 17 FDA-studierapporten: 120 over majeure depressie, 24 over angststoornis, 2 over obsessief-convulsieve stoornis, 2 over bipolaire stoornis en 3 over fibromyalgie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

    Voor dertig verschillende molecules zijn fysiologische parameters gerapporteerd, met de meeste gegevens (in die volgorde) voor fluoxetine, venlafaxine, duloxetine, paroxetine, en amitriptyline.\u00a0<\/span><\/p>\n

    \n

    Antidepressiva opgenomen in de review (aantal studies): agomelatine (N=2), amitriptyline (N=20), bupropion (N=3), citalopram (N=5), clomipramine (N=3), desipramine (N=1), desvenlafaxine (N=11), doxepine (N=3), duloxetine (N=27), escitalopram (N=9), fluoxetine (N=32), fluvoxamine (N=7), imipramine (N=15), levomilnacipran (N=6), maprotiline (N=3), mianserine (N=2), milnacipran (N=3), mirtazapine (N=10), moclobemide (N=4), nortriptyline (N=4), paroxetine (N=27), fenelzine (N=1), reboxetine (N=5), selegiline (N=1), sertraline (N=14), trazodon (N=4), trimipramine (N=3), venlafaxine (N=31), vilazodon (N=6), en vortioxetine (N=2)<\/span><\/p>\n

    N.B. Er zijn studies ge\u00efncludeerd over alle in Belgi\u00eb gecommercialiseerde antidepressiva, behalve over het TCA dosulepine.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

    Lichaamsgewicht<\/strong>: Dit is het meest gerapporteerde eindpunt (116 studies, 27 molecules). Er is sterke evidentie en matige zekerheid van bewijs voor:<\/span><\/p>\n