{"id":191860,"date":"2026-09-17T00:00:00","date_gmt":"2026-09-16T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/metformine-geassocieerde-lactaatacidose-er-worden-nog-gevallen-gerapporteerd\/"},"modified":"2026-09-17T00:00:00","modified_gmt":"2026-09-16T22:00:00","slug":"metformine-geassocieerde-lactaatacidose-er-worden-nog-gevallen-gerapporteerd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/metformine-geassocieerde-lactaatacidose-er-worden-nog-gevallen-gerapporteerd\/","title":{"rendered":"Metformine-geassocieerde lactaatacidose: er worden nog gevallen gerapporteerd"},"content":{"rendered":"<p><strong>Het Belgisch Centrum voor Geneesmiddelenbewaking ontving recent twee meldingen van fatale lactaatacidose tijdens behandeling met metformine. Een analyse van Belgische en Franse meldingen toont dat geneesmiddelenbewakingscentra nog steeds meldingen van lactaatacidose ontvangen. Dit onderstreept het belang van blijvende waakzaamheid voor dit &#8211; weliswaar bekend &#8211; ongewenst effect. Gezien de mogelijk fatale afloop herinneren we aan de risicofactoren voor lactaatacidose en aan de voorzorgsmaatregelen om het risico te beperken.<\/strong><\/p>\n<div class='summary'>\n<div class='summary-article-content'>\n<p><strong>Kernboodschappen<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>De Belgische en Franse geneesmiddelenbewakingscentra ontvangen nog regelmatig gevallen van lactaatacidose mogelijk veroorzaakt door metformine. Vermoedelijk waren een aantal gevallen te vermijden indien de risicosituaties waren ge\u00efdentificeerd en voorzorgsmaatregelen waren genomen.<\/li>\n<li><strong>Belangrijkste risicosituatie:<\/strong> plotse vermindering van de nierfunctie bij kwetsbare personen ten gevolge van dehydratie (let op bij ernstige infectie&#x002C; braken&#x002C; diarree&#x002C; hittegolf)&#x002C; zeker bij gelijktijdig gebruik van NSAID\u2019s en\/of ACE-inhibitoren of sartanen.<\/li>\n<li><strong>Voorzorgsmaatregelen:<\/strong>\n<ul>\n<li>contra-indicaties respecteren&#x002C;<\/li>\n<li>nierfunctie opvolgen en dosis verlagen indien nodig;<\/li>\n<li>overwegen om metformine tijdelijk te stoppen in geval van ernstige infectie en in situaties die kunnen leiden tot een acute verslechtering van de nierfunctie&#x002C; met bijzondere aandacht voor (dreigende) dehydratie (let op bij hittegolf).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Commentaar van het BCFI:<\/strong> Gezien een snelle diagnose van lactaatacidose cruciaal is&#x002C; is het belangrijk dat artsen \u00e9n pati\u00ebnten op de hoogte zijn van de risicosituaties tijdens behandeling met metformine en van de symptomen die echter vaak aspecifiek zijn (misselijkheid&#x002C; braken&#x002C; buikpijn).<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><strong>Lactaatacidose<\/strong> wordt gekenmerkt door een verhoogde lactaatspiegel (&gt; 5 mmol\/l) en een verlaagde bloed pH (&lt; 7&#x002C;35). Symptomen zijn onder andere aan acidose gebonden dyspneu&#x002C; buikpijn&#x002C; spierkrampen&#x002C; astenie en hypothermie gevolgd door coma. Lactaatacidose is een goed bekend ongewenst effect van <strong>metformine<\/strong>&#x002C; zeldzaam maar ernstig en zelfs dikwijls fataal&#x002C; vooral bij risicopersonen.<\/p>\n<h2>Nog steeds gevallen van lactaatacidose gerapporteerd met metformine<\/h2>\n<p>Ondanks dat het gaat om een bekend ongewenst effect&#x002C; worden nog steeds gevallen van lactaatacidose gerapporteerd met metformine.<\/p>\n<ul>\n<li>Het <strong>Belgisch Centrum voor Geneesmiddelenbewaking<\/strong> ontving recent twee meldingen van fatale lactaatacidose tijdens behandeling met metformine. De eerste melding betrof een oudere pati\u00ebnt die metformine in de gebruikelijke dosis verder had genomen ondanks een acuut verminderde nierfunctie ten gevolge van dehydratie. De tweede melding betrof een pati\u00ebnt (tussen 60 en 65 jaar) met reeds chronisch nierfalen; metformine werd niet gestopt ondanks acuut nierfalen na toediening van een NSAID. Sinds 2021 ontving het Belgische geneesmiddelenbewakingscentrum 7 meldingen van lactaatacidose&#x002C; met inbegrip van de nieuwe casussen (leeftijd tussen 23 en 77 jaar). Alle pati\u00ebnten moesten worden gehospitaliseerd&#x002C; en bij 3 pati\u00ebnten was de afloop fataal. Bij 2 pati\u00ebnten was de lactaatacidose een gevolg van accidentele overdosering met metformine. Bij de 5 andere pati\u00ebnten waren risicofactoren zoals nierinsuffici\u00ebntie&#x002C; dehydratie en infectie aanwezig.<\/li>\n<li>In 2025 analyseerde een <strong>Franse onderzoeksgroep<\/strong> de gevallen van metformine-geassocieerde lactaatacidose die in 2017 en 2018 tot een ziekenhuisopname leidden op een afdeling intensieve zorgen in de regio Hauts-de-France (noorden van Frankrijk)<span class='folia-referentie-note'>1<\/span>:\n<ul>\n<li>In die periode van twee jaar werden 198 gevallen van metformine-geassocieerde lactaatacidose gemeld aan het regionaal centrum voor geneesmiddelenbewaking (mediane leeftijd: 70 jaar; gemiddelde lactaatspiegel: 9&#x002C;8 mmol\/l).<\/li>\n<li>Bij 38 pati\u00ebnten werd lactaatacidose als rechtstreekse doodsoorzaak vermeld.<\/li>\n<li>Alle pati\u00ebnten hadden minstens \u00e9\u00e9n recente (in de uren v\u00f3\u00f3r de ziekenhuisopname) of minder recente (in de dagen of weken v\u00f3\u00f3r de ziekenhuisopname) uitlokkende factor die aanleiding gaf tot een overdosering van metformine&#x002C; meestal nierinsuffici\u00ebntie ten gevolge van dehydratie (44%) of een ernstige infectie (33%).<\/li>\n<li>78% van de pati\u00ebnten gebruikte <strong>chronisch <\/strong>minstens \u00e9\u00e9n geneesmiddel dat de nierfunctie kan verminderen in geval van dehydratie&#x002C; zoals een ACE-inhibitor&#x002C; een sartaan of een diureticum. Bij 9% werd een <strong>punctueel of<\/strong> <strong>kortdurend gebruik<\/strong> gemeld van onder andere NSAID&#8217;s of joodhoudende contraststoffen.<\/li>\n<li>Volgens de auteurs had 81% van de gevallen van metformine-geassocieerde lactaatacidose mogelijk kunnen worden voorkomen indien de symptomen sneller waren herkend en\/of de behandeling met metformine tijdelijk was onderbroken.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Risicosituaties voor lactaatacidose<\/h2>\n<p><strong>Belangrijkste risicofactor: kwetsbare pati\u00ebnten <\/strong>bij<strong> acute vermindering van de nierfunctie ten gevolge van dehydratie&#x002C; <\/strong>zeker wanneer metformine wordt<strong> gecombineerd met NSAID&#8217;s en\/of ACE-inhibitoren of sartanen. Overweeg tijdelijk stoppen van metformine.<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><i>Kwetsbare pati\u00ebnten<\/i>: vooral oudere pati\u00ebnten of pati\u00ebnten met nierinsuffici\u00ebntie (zie verder ivm dosisaanpassingen en contra-indicatie)&#x002C; hartfalen&#x002C; recent myocardinfarct &nbsp;of COPD (zie verder ivm contra-indicaties)<\/li>\n<li><i>Dehydratie<\/i>&#x002C; alertheid bij:\n<ul>\n<li>diarree&#x002C; braken&#x002C; koorts<\/li>\n<li>verminderde vochtinname<\/li>\n<li>hittegolf (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/4878?folia=4865'><u>Folia juni 2026<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>inname van geneesmiddelen die de nierfunctie kunnen verminderen in geval van dehydratie:\n<ul>\n<li>NSAID\u2019s&#x002C;<\/li>\n<li>diuretica&#x002C;<\/li>\n<li>ACE-inhibitoren en sartanen&#x002C;<\/li>\n<li>gliflozinen&#x002C; GLP-1-analogen (NB: let op voor de vaste associaties van metformine + een gliflozine)&#x002C;<\/li>\n<li>bepaalde immuunsuppressiva zoals ciclosporine.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>inname van geneesmiddelen die kunnen leiden tot dehydratie:\n<ul>\n<li>diuretica (in het bijzonder lisdiuretica)&#x002C;<\/li>\n<li>gliflozinen&#x002C;<\/li>\n<li>elk geneesmiddel dat diarree of braken kan uitlokken (bv. colchicine&#x002C; antibiotica&#x002C; opio\u00efden&#x002C; laxativa&#x002C; GLP1-analogen)&#x002C;<\/li>\n<li>cholinerge geneesmiddelen (onder andere de cholinesterase-inhibitoren gebruikt bij de ziekte van Alzheimer.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Andere risicofactoren:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>infectie<\/strong> die gepaard gaat met hoge koorts of risico op dehydratie;<\/li>\n<li><strong>hoge doses<\/strong> metformine;<\/li>\n<li><strong>leverinsuffici\u00ebntie;<\/strong><\/li>\n<li><strong>overmatig alcoholgebruik;<\/strong><\/li>\n<li>associ\u00ebren van metformine met <strong>joodhoudende contraststoffen.<\/strong><br \/>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Aanbevelingen om het risico op metformine-geassocieerde lactaatacidose te verminderen<\/h2>\n<p>In 2023 formuleerde het <strong>Franse geneesmiddelenagentschap (ANSM)<\/strong><span class='folia-referentie-note'>2<\/span> aanbevelingen om het risico op metformine-geassocieerde lactaatacidose te beperken:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>De contra-indicaties respecteren&#x002C;<\/strong> waaronder ernstige nierinsuffici\u00ebntie&#x002C; respiratoir falen&#x002C; hartfalen&#x002C; recent myocardinfarct&#x002C; ernstige infectie&#x002C; dehydratie.<\/li>\n<li><strong>De nierfunctie van de pati\u00ebnt controleren<\/strong> en de dosering van metformine aanpassen op basis van de nierfunctie.\n<ul>\n<li>NB maximale dosering metformine en nierfunctie:\n<ul>\n<li>normale nierfunctie: maximum 3 x 850 mg p.d.<\/li>\n<li>bij creatinineklaring tussen 45 en 60 ml\/min: maximum 2 x 850 mg p.d.<\/li>\n<li>bij creatinineklaring tussen 30 en 45 ml\/min: maximum 2 x 500 mg p.d.<\/li>\n<li>bij creatinineklaring &lt; 30 ml\/min is metformine gecontra-indiceerd<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>Het risico op verslechtering van de nierfunctie evalueren&#x002C;<\/strong> rekening houdend met het gebruik van nefrotoxische geneesmiddelen en\/of een mogelijke dehydratie (let op bij hittegolf).<\/li>\n<li><strong>Bij acute dehydratie metformine tijdelijk stoppen.<\/strong> De behandeling kan worden hervat zodra de dehydratie is gecorrigeerd en er geen verslechtering van de nierfunctie is opgetreden.<\/li>\n<li><strong>Bij radiologisch onderzoek met injectie van joodhoudende contraststoffen metformine tijdelijk stoppen<\/strong> en de nierfunctie nauwgezet opvolgen. Zorg daarnaast voor een adequate hydratatie tijdens het gebruik van de contraststof\n<div class='detailed-content'>\n<p>Volgens de SKP van metformine moet de behandeling 24 uur v\u00f3\u00f3r de injectie van de contraststof worden onderbroken&#x002C; en moet&#x002C; vooraleer metformine wordt herstart&#x002C; de nierfunctie worden gecontroleerd.<\/p>\n<p>Sommige SKP&#8217;s van joodhoudende contraststoffen en bepaalde bronnen beperken het stoppen van metformine tot pati\u00ebnten met een eGFR &lt; 30 ml\/min\/1&#x002C;73 m\u00b2 of &lt; 60 ml\/min\/1&#x002C;73 m\u00b2&#x002C; afhankelijk van de gebruikte contraststof en de toedieningsweg (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/20?frag=16170'>hoofdstuk 19.1.1 Jodiumpreparaten &gt; rubriek &#8216;Bijzondere voorzorgen&#8217;<\/a>).<\/p>\n<\/div>\n<\/li>\n<li><strong>Extra waakzaam zijn bij ontregelde diabetes en\/of acute aandoeningen die de nierfunctie kunnen aantasten en\/of bij decompensatie van een chronische aandoening<\/strong> (recent myocardinfarct&#x002C; acuut hartfalen&#x002C; respiratoire insuffici\u00ebntie&#x002C; shock).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bij diabetespati\u00ebnten die de <strong>ramadan<\/strong> volgen&#x002C; kunnen vasten en een verminderde vochtinname eveneens het risico op lactaatacidose verhogen. Een medisch overleg v\u00f3\u00f3r de start van de ramadan wordt aanbevolen&#x002C; evenals een verdeling van de dagelijkse metformine-inname over de twee maaltijden (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/4465?folia=4464'><u>Folia januari 2025<\/u><\/a>).<\/p>\n<h2>Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<p>Het beperken van het risico op metformine-geassocieerde lactaatacidose houdt in:<\/p>\n<ul>\n<li>de contra-indicaties respecteren&#x002C;<\/li>\n<li>de nierfunctie opvolgen&#x002C; en de dosis zo nodig aan te passen&#x002C;<\/li>\n<li>een tijdelijke onderbreking van de behandeling met metformine overwegen\n<ul>\n<li>bij een ernstige infectie<\/li>\n<li>in situaties die kunnen leiden tot een acute verslechtering van de nierfunctie&#x002C; met bijzondere aandacht voor (dreigende) dehydratie (let op bij hittegolf).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Gezien een snelle diagnose van lactaatacidose cruciaal is&#x002C; is het belangrijk dat artsen \u00e9n pati\u00ebnten op de hoogte zijn van de risicosituaties tijdens behandeling met metformine en van de symptomen die echter vaak aspecifiek zijn (misselijkheid&#x002C; braken&#x002C; buikpijn).<br \/>&nbsp;<\/p>\n<h2>Over welke specialiteiten gaat het?<\/h2>\n<ul>\n<li>Metformine: Metformax\u00ae&#x002C; Metformin(e) (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/6?frag=4325'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>Metformine + dapagliflozine: Xigduo\u00ae (zie <a href='https:\/\/www.cbip.be\/fr\/chapters\/6?frag=25452'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>Metformine + empagliflozine: Synjardy\u00ae (zie <a href='https:\/\/www.cbip.be\/fr\/chapters\/6?frag=25452'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>Metformine + alogliptine: Vipdomet\u00ae (zie <a href='https:\/\/www.cbip.be\/fr\/chapters\/6?frag=25445'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>Metformine + linagliptine: Jentadueto\u00ae (zie <a href='https:\/\/www.cbip.be\/fr\/chapters\/6?frag=25445'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>Metformine + vildagliptine: Eucreas\u00ae (zie <a href='https:\/\/www.cbip.be\/fr\/chapters\/6?frag=25445'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<li>Metformine + sitagliptine: Janumet\u00ae &#x002C; Sitagliptin\/Metformin (zie <a href='https:\/\/www.cbip.be\/fr\/chapters\/6?frag=25445'><u>Repertorium<\/u><\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Specifieke bronnen:<\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-nummer'>1.<\/span> <span class='folia-referentie-tekst'>Gauthier S&#x002C; et al. Lactic acidosis with metformin accumulation in the intensive care units of the Nord Pas de Calais region: A known serious adverse event that can be better prevented. Therapie 2025 ; 80 : 438-448. <\/span><a href='https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S004059572400218X'><span class='folia-referentie-tekst'><u>doi: 10.1016\/j.therap.2024.12.009<\/u><\/span><\/a><span class='folia-referentie-tekst'>. Discussie in: La Revue Prescrire : Metformine : encore des acidoses lactiques \u00e9vitables. La Revue Prescrire mei 2026.<\/span><br \/><span class='folia-referentie-nummer'>2.<\/span> &nbsp;<span class='folia-referentie-tekst'>Acidose lactique et metformine : un risque \u00e9vitable. Site internet ANSM&#x002C; via <\/span><a href='https:\/\/ansm.sante.fr\/actualites\/acidose-lactique-et-metformine-un-risque-evitable'><span class='folia-referentie-tekst'><u>https:\/\/ansm.sante.fr\/actualites\/acidose-lactique-et-metformine-un-risque-evitable<\/u><\/span><\/a><br \/><span class='folia-referentie-tekst'>(gepubliceerd op 24\/05\/2023).<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het Belgisch Centrum voor Geneesmiddelenbewaking ontving recent twee meldingen van  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20357],"tags":[20213],"class_list":["post-191860","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2026-nl","tag-import_tags"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191860"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191860\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}